Ши — чIумаси къала
Нушала гIямру дебали хъярхъли дарсдикIули сари, цацахIели илдас гIевваэс хIейрусиванра кабилзан. 30-40 дусла духIнар илди хIедагьесли дарсдиубли сари.
Гьанна багьахънибалашалси даршдусла замана адамла имканти лер, хъули диванничи кайили, газетаби-журналти кахIейсулира, сегъунти-дигара сагати хабурти дагьес. Амма дебали дигеси саби газетаби къулбасдирути ва дучIути наслубира лебни. Илдигъунти адамтани газетаби-журналти миллатла рухIлашалси давла диъниличила иргъули, илди гIердуцес халаси къайгъи биру. Дарганти-ургабра камли ахIен саби акIубти мер-муса, ВатIан, миллатла культура дигахъути, илди чеалкIуси наслулисра мяхIкамдарес чекабизурли бузути.
Шила яра шагьарла администрацияла бекIла хIянчи – дебали жавабкарси ва дахъал масъулти гьунчидиркахъес бегI гьалабси яргализиб вегIли тIалабкардеш кадилзахъуси къуллукъ саби. Илис чевкъар адамти хутIличил, газличил, шинничил, ванадешличил гIеббурцнила, цIализибад урехи хIебирахънила, гьундури къулайдирнила, сагати объектуни лушнила ва цархIилтира мягIничерти хIянчи заманаличир бекIдирес. Илди ва цархIилти къуллукъуни гьанна чумал дус ункъли детурхахъули сай Первомайское шила администрацияла бекI Кьурбанов Муса Рабазановичли.
Сай-вегIти пикрумачил, декIар-декIарти санигIятунала адамтачил гьамадли гъай дургниличил Муса Кьурбановли шанти-ургаб халаси хIурмат сархиб. Наб къаршибикибти илала шантазирад нуни иличила гIяхIтицун гъай сари дикьути: дебали малхIямси, адамла уркIи иргъуси, дархьти насихIятуни дуруси, алавчартала гьав ахъбурцуси, гIяхIбаркьла хIяракат бузахъуси, бархьдешгIевси.
Бамсриагарси бузериличил Муса Рабазановичли сунела шила куц-кабиз дарсдирнила шайчир дахъал хIянчи дариб. «Эгер адамлис гIямрулизиб ил-алавти адамтас се-биалра мягIничебси, пайдаласи сархес дигули виалли, ил дебали жавабкарсили, сабурчевсили виэс, сунела баркьуди бетерхахъес багьандан илала рухIла дебадешра диахъес гIягIнити сари», — бикIули бирар халкьлизиб. Тяп илгъуна сай дила белкIла игитра. «Сабурли ва бузерили лерил секIал сархес вирар» ибси халкьла буралала мягIнара илини ункъли иргъули сай.
Ну чуйнара Первомайское шилизи рякьунсира, сенахIенну илаб дила гъамти ва бархкьяби (гьалабла) хIербирули леб. Гьарли-марли, ши дебали барсбиубли саби. «Анхъ биали, булбултира ляркьян» бикIуливан, Первомайское шира хIериэс къулайси мерли бетаурли саби. Шилизир тIашдатурли лер дахъал сагати хъулри, къулайдирули сари кьакьурби, бамсриахъести мерани. Гъайла къантIа, ши анхъличи мешубиркули саби, ил гьатIиралра халасили ва жагасили бетарниличи бирхаудира леб.
Шел дусцун сари дикибти Муса Рабазанович шила бекIли ветаурхIейчирад. Амма ил заманала духIнар илала бекIдешлиур шилизир дахъал хIянчи дарес имканбакIиб. ЦацадехIти мисалтира гьандуршис: шантас бегIлара аргъбаибсили бетаурси масъала – шанти шинничил гIеббурцнила – гьунчибикахъиб. Ил шайчирти аги-кьяйда гьатIиралра къулайдиахъес багьандан, шила администрацияли шиннис хасбарибси резервуар тIашбатес пикрибариб. ХIяжатси арцла кьадарра декIарбарили, ишбархIилис лерилра хIянчи дурадеркIили сари. ГьатIира: ишхIелла тIалабуначи балбикибси ва мягIничебси «Дарх талихIчерти гIямрулизи» бикIуси проект кьабулбариб. Ил шилизирти шуртIри къулайдирахъниличи бяхIчиаибси саби. «Газпром детям» бикIуси программа хIясибли шила мер-мусаличиб футболла майданра тIашбатур. Футболла хIязлизи ахъес дигути дурхIнас ил дебали мягIничебсира саби, гьанна илдала спортла ил журализиб гьалабяхI башес имканти лер.
Гьанна чумал дус Муса Кьурбановли жагьилти-ургар детурхахъули сай спортла, социальный бяхIчибизла проектунира. Жагьилтала гIямрула декIар-декIарти шалубазир сархибдешуни диахъес багьандан далдурцути тяхIурти сари илди.
Шила бекI чеваэс вирар футболла майдайчив, дурхIначил ихтилатвикIули. Илдала дугьабизунира М.Кьурбановли пикри бяхIчихIеили сеналра хIедалта. Илкьяйдали илини жигарла бутIакьяндеш диру школабазир детурхути далдуцуназир. «МягIничебси саби, — викIар ил, — дурхIни школализиб бучIули лебай спортлизи ихъахъни. Сецад жявли илди спортлизи битIакIалра, илцадра халати сархибдешуни диахъес вирар».
Мерличирти сиптабала программа хIясибли, кьакьурби къирли дуцибти сари. Иличибли, гьайгьайрагу, жамигIятла учреждениебази вашесра гьамадбиуб.
Ши хутIличил гIеббурцнила масъалара Муса Рабазановичлис арзес имканбакIиб.
Илди сархибдешуначив шила бекIла тIашизес пикри агара. Акьуси заманара илини бамсриахъес сеналра хIебала. Илала жи саби: «Цалра бархIи хIязлис хIеберкIес!» Ил мурталра шантас гIямру гьамаддиахъес, илдас бамсриахъахъести шуртIри акIахъес пикривикIули вирар.
ГIе, гьарил адам вегIла шила патриотли виэс гIягIниси сай. ВатIан бехIбирхьуси саби вегI акIубси, халаваибси мерличибад. Илкьяйдали Муса Рабазановичлара мурталра уркIи изули бирар сунела шантачи, жагьилтачи. Илини халаси пикри бяхIчииули вирар школабазиб дявила-патриот бяркъ тIашбалтнила хIянчиличира. Гъайла къантIа, ши – илала биштIаси ВатIан саби. Илис ил дигахънира гIячихъли чебиули саби камси заманала духIнар дарибти дахъал хIянчиличилра. Ил мурталра къайгъилизив вирар шилизир, регионна кьяйдали, федеральный программабира гIямрулизир детерхахъес. Ил ишбархIира къайгъилизив сай Первомайское шилизирти шуртIри къулайдиахъес, илди адамтас дигестили детаахъес. Гьарбизуни диаб хIед, Муса Рабазанович!