Гьалаб чучила селра хIе­­­белкIунти адамти район­ни­­­зиб чумилра лебли бургар. Ил­­да­­зирад ца сари ПатIимат Ся­гIи­­дова, сарира 1922 ибил дус­лизир МухIела шилизир, — пар­ти­зантала отрядла ко­ман­дир, ду­нъяла цаибил дергъла бу­тIа­кьянчи СягIид Бя­хIям­маев­ла хъа­либарглизир акIуб­си. Или­чила бурибсири су­не­ла узи НухI­ли.
Шила школализир верхIел класс тамандарили гIергъи, ил УллугIяяла шилизир учительницали рузули калунтири.
1941 ибил дуслизир Че­бяхI­си ВатIа дергъ бехI­би­хьиб­х­Iели, ПатIимат сунела шилизибси почтала отделениелис бекIдеш дирули рузес рехIрихьиб, цазаманализир школализир дурсрира кадирхьутири.
— ПатIимат дила халаси рузи сарри, — гьанбирка­хъули вири илала узи НухI Ся­гIи­довли. — Дергъла замана ну виштIали вирусири, амма наб гIяхIил гьанбиркур, сецад къайгъ­ни дакIудирутирил Па­тIи­­­матли. Шила жагьилти, учительти, цархIилти хIянчизарти дергълизи арбукили, лерилра хIянчи дурхIначи, хьунул адамтачи, бухънабачи хъардикилри.
Сунела зилантазибад шила актив цалабяхъили, ПатIи­мат­ли бургъантас хIя­жат­дир­кути секIал, ярагъ дарес багьандан язла тIалхIяна, ванати палтар, берк-бержла продуктуни дурчнила хIян­чи бекI­­дирутири. Ахъуша рашусири ва риш­тIаси рузи Уммукусумлизира кумекбарахъили, къакъличи гIелахъили, МухIела шилизи почта бихусири, гIyp ишаб де­кIа­ра­барили, ЧебяхI МулебкIи, ХIерхма­хьи­лизи, ПаняхIмахьилизи ва УллугIяялизи би­­ху­сири.
Илди хIянчи дарахъес кумеклис ПатIиматлис колхозли урчи бедиб. Урчиличи мурдали районна центрлизира шимазира рашусири. Шимазирад дучили, бургъантас дурхьути посылкаби Ахъуша дихи, Ахъушарад кагъурти, пенсияби, пособиеби шимази чула бегIтачи диахъи. Ил хIянчи гьамадси ахIенри, сенахIенну алавчарли къачагъуни дакIубухъири ва илди чебулхънила урехи лебри. Илдани гьункьябала лебдеш хъямбирнила анцIбукьуначила хабурти тIинтIдирулри.
МухIела шила Совет ва почтала отделение ца юртлизир мерладиубтири. НухIли бурули кьяйда, гьачам ил юртлизи арц хъямдарес или къачагъуни чебухъунтири. Ил мерличив къаршиикибси ГIябдулвяхIид би­кIуси шила Советла предсе­датель, къачагъуначи къаршили дуравхъунсири. Ил­хIели къачагъунани къавгъализив ил кав­шиб­сири.
Ил анцIбукьлис гIергъи Ахъу­­шала район­на духIнарти къул­­лукъунала отделли Па­тIи­мат Ся­гIидовас, сунела хIян­чи уре­хи­ла биъни пикрибарили, ка­ра­бин ва вецIал патиран дедиб­ти­ри.
— Гьачам шими чедидир­хъу­хIели Па­тIи­матлис авал къачагъ къаршибикибтири, — бу­русири илала узини. — Жа­­гьил рурсиличи чебухъес ла­мусли кьабулхIебариб биэс, леб­си мерличибад вяшбухъи ахIен.
— ДиргIули ахIенраяв? — или саламра бедили, шайчибси карабинра балбарили, урчи къалабабарибси ПатIиматлис ца къачагъ гIевваили, викIули сай:
— УруххIекIулрив? Гьунирралтаригу, дила рузи!
— Баркалла! — жаваб бедили сари ПатIи­матли. — ХIу­ша­зирад сарра ну урух­кIу­си! ХIу­шани ратасли, гIyp ну хIе­рал­туси левси ахIен! — или, илдачирад къалабали гьарахърикили сари.
Ил анцIбукьлис гIергъи Па­тIи­матли виш­­тIаси узи HyxI варх викусири, — урчиличи сунела гьала катурли, алавчарли хIе­ри­кIахъес. Кьадуби вяш­­духъалра, бяхI­­ли­зирад гIян­жи хIусдухъи чедаалли, 7 дус виубси узини тIама-гьама ахъ­­дур­цу­хIели, «ХIуни ну имцIякь паргъатагармарираба, къачагъуни чебаибхIелицун балахъен!» — или рикIусири.
Дергъ таманбиуб. ПатIи­мат­ли партияла райкомла, комсомолла райкомла чумилра Баркаллала кагъар, ХIурматла Грамота, «Чедибдешлизи кабихьибси пай багьандан» бикIуси медаль касиб.
1946 ибил дуслизир П.Ся­гIидова ЧебяхI Мулеб­кIи­ла школала директорли рузули калун. Чумал дус дикили гIергъи партияла райкомла хьунул адамти-ургаб хIянчи бируси отделла инструкторла къул­лукъличи каратур. ГIур ил отделла заведующая рариб. Рахъ­хIиагарли — комсомолла рай­комла цаибил секретарь ретаур.
Дергълис гIергъити дусмазир ПатIимат урчиличи мурдали шимази рашусири, жагьилти ва хьунул адамти-ургаб иргъахънила хIянчи дурабуркIусири, комсомолла райкомли дедибти хъарбаркьуни тамандарес дуги-хIери цадарили рузусири.
1953 ибил дуслизир П.Ся­гIи­дова МяхIячкъа­ла­лизибси партшколализи ру­чIа­хъес рархьиб ва гIяхIти кьиматуначил ил хъараахъурли, сунела районнизи чаррухъун. Сагали хIянчилизи ахъиб.
— Къиянти дусмазир дарибти жавабкарти, урехила хIянчили асарбариб биэс, Па­тIиматла арадеш нукьсанбикиб ва авцIали дусла гIям­руличир, 1962 ибил дуслизир гIямрулизирад шалгIер­рухъун.
— Илала хъали-цIара гьар­хIедизур, дурхIнира кьа­дар­хIебиуб. Чум дус дикиб диалра, ишбархIиван хIулбала гьалаб саби халаси рузила сипат, кункли урчила къакъличир рагьаррухъи, тямхъбарили ургьурра, ар­хIяличи гьайрируси, — бурули вири НухIли. — Дергъла къиянти дусмани илкьяйдали чIу­ма­биахъубтири рурсбира рузбира. Илдачила хъумартес асу­хIе­бир­ар!
Марлира, нушала улкализир рузбасра, рурсбасра, лебилра хьунул адамтасра чIумадешра, яхIра, сабурра мур­тал­ра хIя­жат­диркули дуили с­ари. Дурхъаси Аллагьла ур­кIе­цIи­ла пай бааб гьа­риллис ва анцI­кьи-децI­ли­зи­бад мяхI­кам­ба­раб лебилра!

П.Маллаева