«Рахли жагIял дила мез деткахъалли, ну ишбархIил вебкIес хIядурлира», — викIусири чевяхIси Расул ХIямзатов.
Амма, дигусили биаб яра хIейгусили биаб нушаб ил анцIбукь, Дагъиста миллатунала мезани деткайхънила лишанти дакIудухъи сари.
Дила макьалализив ну, даргала мезличила ахIи, цархIилти мезаначила гъайхIейкIус. Къайгъибирис, дила хъалибаргличила ахIи, цархIилти хъалибаргуначила гъайхIейкIесра.
Дила шел уршира, ца рурсира леб. Шелра уршила хьунулра дила шилизибадти саби. Дила шан сайри, гIяпабаркь, рурсила мурулра. Илдала саби-бегIти хъалибаргунира лер. Урегалра хъалибарглизиб акIуб ва халакабаиб 15 дурхIя, 9 урши ва 6 рурси. Илдазибадти цацабехIти, биштIахIели шилизи нушачи гIяхIладли башутири. Илдани дарган мезра далули сари, итдилтани далули ахIен. ХIебиалли, къиянни ахIен ишав ца бархьси пикриличи вакIесра: дурхIнани чула миллатла мез хIедалнилис гIяйибла бегIти илдала неш-дудеш саби.
Нушала бегIлара виштIаси уршила кIелра уршили даргала мез хIедалнилис гIяйибла дегIти, бурес сецадла хIейгули виаслира, нуша, хала дудешра хала нешра, сарра. Мез руркъуси замана илди кIелра урши неш-дудешличибичиб нушачиб имцIали бирутири. Нуша- духIнаркIун муирала лугъатличил, дарган мезличил гъайдикIутири. Или биубхIели, сен, гьатIи, илди нушала даргала мезли гъайхIебикIути?… Нуша илдачил нушала мезлицун гъайдикIес гIягIнитири. Урус мез илдани кьакьурбазирра руркъи. ХIера, их цаибил хатIа. Ил анцIбукьлизир чIянкIли нушацун сарра гIяйибла дегIти.
КIиибил хатIаличила гъайикIасли, гьандушес чевкъар школа ва миллатла мезанала программали даргала мезлис чедаахъибти сягIятуни.
Ну халаси урга даражала школала директорли узули калунсира. Ил багьандан наб гьанбиркур: итхIели даргала мезлис ва литературалис шила школабала 5-9-ибти классуназир хIяб-хIябал сягIят чедаахъили дирутири. Гьанна бусягIят илди классуназир жумягIла духIнар дарган мезла сецад дурсри кадирхьули или ну урус мезла учительли узули калунти Дибгашила ва Кьялкнила урга даражала школабала директортази телефоннизибад хьарбаира. «Гьарил класслизир кIикIел дарс, — бикIар илди, — урчIемъибил класслис даргала мезлисра литературалисра чебаахъибси ца сягIят саби».
Се багьахъес вируси бучIантази учительли жумягIла бухIнаб кабирхьуси ца яра байхъала дарсличиб?
Шагьарла школабазир миллатла мезани руркъяхънила анцIбукь гьатIира вайси даражаличиб саби. Илаб миллатла мезлис чебаахъибси ца сягIятцун саби. Бурес чебиркур, нушала шагьарла школабазиб верхIел ва имцIали миллатла вакил ца класслизиб барх бучIули къаршибикесра асубирар илира. Илди гьариллис цаца мугIяллим гIягIнилигу. Гьамадли ахIен нушачиб ил суал арзес. ГIяйибла вегI варгесра гьамадли хIейрар.
Телефонничив ну Кьялкнила школала директор Абакар Абакаровличил гъайикIухIели, илала мякьлав тIашси вахъхIила дарган мезла учитель ГIябдулла ГIябдуллаевли бурибсиличи дебали разивиубра. Илини бурни хIясибли, бусягIят Москвализиб 500 бяхIла бабза даргала мезла муирала лугъатла грамматикала жуз дурайули саби. Ил хIянчилис сиптакар Нина Романовна Сумбатова сари, или буриб. Даргала мезла ТIантIала лугъатла грамматикала жуз илдани гьалаб дураибсири. Нуни ил жузличила нушала газетала бекI редакторли бурули гьалабра бакьибсири. ХIебиалли, нушала мез калниличи умутбирхьехIе.
ХIяжимурад Ражабов
