ХIясаддеш ва хIули игни …

Гьарил адам сунела гIям­рулизив хIу­ли игнила анцI­букь­личил­ къар­шиикибси ургар. ЦацабехIти адамтани макь­латIисли кьяй­дали, чучи ви­тIикIули вирар, илдачил ихтилатикIес дебали дигесли бирар. Ам­ма иличи ургIебливан, цар­хIил­­ти адамтира бирар, ил­ди­гъунтачил ихтилатлизи ахъили гIергъи сегъуна-са­бил декIси хIяй­зи виркулри. Ил­дани ле­рил­ра цIакьани ар­ду­хили, гIян­­­чIакIибсиван хIя­ла­гар­ви­ра­хъулри. Ил багьандан илдигъунтачивад гьарахъли уэс къай­гъибирулри. ХIуни ар­гъа­хъес хIейрули хьалли, ил­ди­гъунти «декIти» адамтани хIе­чи вайси асар бирули саби. Сен илкьяйдали бетарусира? Ишаб ил анцIбукьла мягIна гьаргбарес къайгъибирехIе.
Халкьлизиб буруливан, илгъуна анцIбукьлис вайси хIу­ли­ла асарлиу викни бикIар. ХIули игнила анцIбукьличила ис­ламла диннизибра МяхIяммад Идбаглира (с.гI.в.с.) бурусири. ХIули агибси адам хIялагарвиубли, зягIи­пиркули вирар. Се саби хIу­ли игни? ХIули игни – цар­хIил адамла шайзивад дебали цIакьси энергияла (цIакьла) асарлиу викни саби. Чи-биалра гапваралли, халаси замана ар­хIебякьи, илала гьар секIал убил-чедирутиван, селра бет­хIерули саби, гьарбилзули ахIен, яра илгъуна адамли виштIасиличи хIеръибхIели, ил сецад дигиличил ва жагаизурли хIеризалра, виштIаси тIашаэс хIейэсли висесвирхIули сай. Ле­рилра илди хIули агнила анцI­букьуни сари. Бурес чебиркур, вайти, гIясити адамтаницун ахIен хIули агахъес асубируси. Виш­тIаси виаб, халаси виаб гIяхI­си адамлира хIули игахъули бирар. Адамлис вайдеш хIе­булгуси, ур­кIилизиб вайси нигет агарси адамла хIулира цацахIели цар­хIил­личи чейгули бирар. Илкьяй­дали бетаруси са­би дебали цIакьти хIялани да­кIу­диралли, гьар се-секIал лайикьти дазурба­зир­тили диахъес чебиркур. ХIед гIяхI­бизурси секIал че­биу­хIели (адам виаб ил, ваяхI биаб, яра цар­хIил секIал) ил Че­вяхI­сини акIа­хъубси, бетаахъурси секIал (адам) биъниличила хъум­мартид ва «машаАллагь», «табаракаЛЛагь», «Алагьумма барик гIа­лейгьи» ибти дугьби дурен. Или­чиб­ли хIуни ЧевяхIсила кьуд­рат­­деш иргъахъулри, илала ахъри­ли­чи шук­рубирули, ил чевяхI­ви­рул­­ри.
Дебали урехилати сари хIя­саддешли дицIибти хIулби. Адам­лизир кIел журала хIя­сад­деш декIардарес вирар: цIу­да­рати, гьимили дицIибти хIясаддеш. Илдигъунти сари адамла дяхIлизи мурити, гапла гъай дурни, амма ухIнавад пикриикIни: «сен илис гIяхIти секIал дедлугути мурталра?», «ила­ла гIямрулизир гьар се-секIал ункъли сари», «ну иличивра лайикьли ахIенрав» ва цархIилти гьимила дугьби.
КIиибил журала хIясаддеш сари: адамли гьарли-марли хIела сархибдешуначи разидешла хIялани чедиахъули сай, гIяхIти дугьби дурули сай, амма илала уркIила бухIнаб камси биалра, хIясаддеш ал­кIу­ли саби — илисра дигули сай хIелагъунти сархибдешуни, илис гIяхIла шайчив хIечи мешуикес дигули сай. Иличивли баягъи адам се­гъуна-биалра хIянчилизив ба­жар­­­диикес, гьалавяхI вашес къай­гъибирули сай. Илдигъунти «цIуба» журала хIясаддешли цар­х­Iиллис се­гъу­налра за­рал би­рули ахIен.
Чила-биалра сархибдешу­на­чи хIясадвируси адамла ур­кIи гьимили бицIили биалли, цар­хIилтачира илди вайти хIя­ланани асарбируси саби. Илдани цархIил адам ур­кIи­агар­виахъубли, хIялагарвиркахъули бирар. Илкьяйдали бетарнира хIули агниличил бархбасунси саби. ГIилмулизир хIялумцIлаби дурадуркIути гIялимтани дахъал шалубарси закон гьаргба­рили саби: селичи-биалра хIу­ли чеб­хIе­с­или, яра дебали тамаша­виу­бли хIерикIалли, ил хIе­ри­кIу­си секIал (объект) барсбиру­ли саби, физикализиб илис «Гей­зенбергла белгиагардешла тяхIяр» бикIули саби — хIе­рикIусини хIер­бирусиличи асар­бирни.
Буралли, бухIнабадли умути ва пасихIти адам­таницун са­би цархIилла чедибдешуначи гьарли-мар­ли разибирес балути, гIядатла адамти биалли, мур­­тал­ра хIясадбирули бирар. Ил багьандан чедибра гьан­­бушиливан, адамлис мурталра сахъли виэс че­биркур, сай гапвирухIели, яра чили-биалра сунечи пик­ри бяхI­чииухIели. Гьар секIайчи лайикьси тя­хIяр­ли хIе­­ри­кIес чебиркур.
ХIела сархибдешуни, хъалибарглизибси балгундеш, духути ва гьалабяхI башути дурхI­ни, мас-давла… гьар секIал Че­вяхI­сила уркIецIиличирли сари лерти, ил багьандан Иличилси бархбас къябудахъес асу­хIе­би­рар ва мурталра шук­ру­ви­кIес чебси саби.
Илкьяйдали ишаб бурес гIягI­ни­ли саби, балагьуни ва излуми че­дуркъибси манзиллизир адамлис гIергъити дугьби ирес хIя­­жат­­би­р­кур: «Инна лиЛЛАгьи ва инна илайгьи ражигIун» (Гьар секIал Аллагьла сари ва лерилра нушара Иличи чардулхъутира»). Че­­вяхI­си­ли­зи тиладибарал­ли, Илинни лерилра вайти се­кIал гIяхIтачи шурду­хъа­хъес ви­­руси сай, ва детахълуми чеди­цIахъесра ахъри Илизиб са­би.
ХIули агнила анцIбукь­ли­зи­вад верцес багьандан дебали гIяхIси тяхIяр саби Кьуръан бучIни. Илкьяйдали адамлис арасили ветаэс ва гьар шайчирад сунечи хIерти урехилати асуртазивад мяхIкамвиэс имканбикIур.

ПатIимат Сулайбанова