«Дагъистанланти къияндешунас мутIигIбикIути ахIен»

Нуни пахрубирули рирус мурул адам­тачил къяйли гIям­ру­ла декIдешуни ва гьарил гьа­нагар анцIбукь халати гъаб­за­­дешличил чекасили, амма се­налра къияндешунас му­тIигI­­хIебакIили, гьалабяхI ба­шу­ти, чула уркIила вана­деш­ли алавчарси дунъяра шала­би­­рути дубурлан хьунул адам­та­чи.
ГIе, илдигъунти, гьарли-марти игит рурсби нушала гIямрулизибра зумали къаршибиркур. Къаркъала къалагъунти илдала рухIла дебадеш гьарил-декIар мурул адамлизирра чедаэс хIейрар.
Сунела назикти хъуцI­ру­ма­чи ишхIелла дявила хасси бал­буцла дебали декIти аги-кьяйда чекасили, бургъантала гIямрулизир жигарла бу­тIакьяндеш дирули сари Ахъушала районна Гьебала шилизирадси младший сержант Ся­гIи­дова ГIяйшат СягIи­дов­нани.
Илини 2024 ибил дусла апрельла 24-личиб, вягI­да къул­басбарили, сари-гIяхIъу­лали дявила хасси балбуц бетур­хуси мер-мусаличи аррякьунсири. Илини полклис бекIдеш дирнила гьалабси комплектованияла отделла инструкторла къуллукъуни дузахъули сари.
«Нуни СВО-лизи рукьес пикрибарили, военкоматлизи рякьунхIели, илабти хIянчизартира уркIбухъунтири. Ила хIерукьяхъес, Дагъистайзир цархIил хIянчиличи кариахъес маслигIятбикIутири. АнцIбукь кьалли хIянчилизиб ахIенри, наб дявила хасси балбуц бетурхуси мер-мусаличи рукьес дигулри. Гьайгьайрагу, гьаланачи набра дебали къияннири. Амма нуша дагъистанлантира. Къияндешунас мутIигIдикIути ахIен­ра, дубуртачила мурталра гьанбиркахъехIе, илдала хIур­мат-хатир дуэси селра хIе­­бирес къайгъибирехIе. Цар­хIил­ван биэсра сеналра асу­хIе­бири», — гьанбиркахъули сари илини.
2025 ибил дусла февральличир Бахмутлизир ГIяй­шат, хасти хъарбаркьуни тамандирухIели, декIли ряхъибсири. Санкт-Петербург шагьарлизибси госпитальлизир ил шел баз калун, арадеш къулайбирули. Ил дусла августличирад, тамай арахIериубси ГIяйшатли сагадан дявила майдайчи чаррухъес пикрибариб. ИшбархIира илини СВО-ла мер-мусаличир сунечи хъардарибти хIянчи жавабкардешличил детурхахъули сари.
Буралли, илис цагьатIи операция барес кали саби. Селичил цугдуцес вирара илала гъабзадеш? Илдигъунти дугьби даргесра гьамадли ахIен. Тамай арариайчи риаркариили, паргъатли руэс илини сеналра кьабулхIебариб.
«АхIерси ВатIан багьандан къуллукъбирулра ва ил бирес сеналра гIелумхIерилзас! Россияла Ярагъладарибти ЦIа­кьаназиб къуллукъбарес нуни кьасбарнира цай­ли цаси бархьси дила пик­ри-хIукмулизи халбирулра», — хIера, се рикIулил ма­кьала­ла игит. Иличил их­ти­лат­ри­кIу­­хIели, нуни илала гьарил дев­лизир ВатIайчи диги лерни аргъира. ВегI акIубти мер-муса, улка хIейгахъалли, адамли хIейрар сеналра илди баркьудлумачилра чедаахъес. ГIяйшатла биалли, дугьбира баркьудлумира сари-ургар дебали уржили сари. Дурхъаси ВатIайчи дигили ил дуклумачир бегIлара къиянти шуртI­разир рузахъес рикнира багьес къиянни ахIен.
«Дявила шуртIразир къиянни ахIенрив хIед хIянчи бирес?» ибси дила суайс, илини ишгъуна жаваб чарбатур: «Дебали къияннири ва урехиласи сабри. Урехиласири саби бузерила хасдешуни хIедалнилизибад, белгиагнилизибад. Ну дебали урухкIулри сегъуна-биалра хатIа баришагу или». Ишарра рурсила жавабкардеш чедиули сари. Сунени бируси хIянчи ункъли бетерхахъес, нушала бургъантас сунени рирусигъуна икьалабарес илала къайгъни дахъалри.
ГI.СягIидовала гъай хIясибли, илис халасигъуна замана документуначил рузес кьадарбиублири. Багьудлуми лерси, гьарил секIал итмаданал гIебисуси дубурлан рурси, жумягIла гIергъи, полклизирад штаблизи рархьилри, илар рузахъес.
— Дявила гьалар-гьаларти къяяназиб бургъути-ургаб даргантира леб. Амма илди, имцIатигъунти анцIбукьуназиб, чула мер-мусаличиб, хасти хъарбаркьуни тамандирули, бирар. Ил багьандан нуша камли ихтилатдикIули дирехIе. Рурсби-ургаб биалли, дарганти къаршихIебикиб наб, — рикIар ГIяйшат, дила белгиси суайс жаваб чарбалтули.
Илала гъайлизибад багьурра Дагъистайзибадра илдачи чуйнара кумек цалабяхъили бархьниличила. Ил кумек, дявила шуртIразиб, къуллукъбирутас дебали багаласи икьалали бетарули саби.
Гьайгьайрагу, хIябал дурхIяла неш ГIяй­шатлисра сунела дигути узи-урши­ли­чил, ванати хъулрази кариили, их­ти­латрикIес дигахъи, амма ВатIайс къияндикибхIели, ил шайчир калес хIериуб. Душмайс къаршидеш дирути нушала бургъантас ва улкалис, се-биалра барили, багалариэс ибси хьул илала уркIилизибад кIунхIебацIиб. Ва, хIера, гьаннара ил, Чедибдеш сархнилизи белгиси пай кабирхьули, сунела къуллукъуни чедетаахъили гьунчидиркахъули рузули сари.
ГIяйшатла бузери бархкьябани ва командованиели чихъли кьиматладариб. Ил «Къиянти аги-кьяйдализи бикибти берцахъни багьандан» бикIуси пачалихъла шабагъатличи лайикьрикиб. Илкьяйдали илала леб «СВО-ла игитла мургьила зубари»-ра. Амма дубурлан рурсила бегIлара халаси шабагъат саби адамтала хIурмат сархни. МалхIямси, уркIецIичерси, гьарил секIайзир алавтас кумекриэс гьалакси ГIяйшатла юлдаш-тянишунани, бузерила бархкьябани, бургъантани халаси хIурмат биру.
Халкьани-ургабси хьунул адамтала Бар­хIиличил бархбасахъи, ГIяйшат СягIи­довнас чархлизиб чIумаси арадешра, бекI­ла чедиб умуси закра, хъулиб балгундешра, даршудешра, паргъатдешра дулгулра. Дубуртар Улкала гIядатуначир бегIтани ряркъурси исбагьи рурси сунела гъамтачи Чедибдешличил ва ара-хIулкIули чаррухъи дигулра!

Салимат ГIялиева