Дахадаевла районнизиб, ахъти шурмала чедиб, вацIала дайлизи дигIянбикибси Журмачила шилизи рукьес наб кьадархIебиуб, амма илаб яхI-ламусла адамти, гьарли-марти дубурланти хIербирули биъниличила риштIахIейчирад балуси саби. Арбякьунси даршдусла 80 ибти дусмазив дила дудешличил ца тукейзив узули ГIяли-Булат бикIуси журмукан урши левсири. Сунела гъабзадешличил, уркIи-хIял гIяхIти диъниличил, гьарил бируси-балтусиличил дила дудешлис дулекIла узиван ветаурсири. Илкьяйдали бахъал журмуканти Дахадаевла районна халкьла ургаб хIурматличил ва баркаллаличил пайдалабикIули биъниличилара балуси саби.
Журмачив акIубли халаваили, ишди бурхIназив Россияла Прокуратурала гIилмула ва хIялумцIуси Институтлизив отделла заведующийли узуси, юридический гIилмуртала доктор, профессор, РФ-ла ва ДР-ла урибси юрист Кьасумбек Ильясович Амирбековличила саби дила белкI.
Илини 1968 ибил дуслизиб цIуба арцла медальличил урга даражала школа белчIун. Школала директорли илис Москвализиб белчIуди даимбарахъес маслигIятбарибсири. Дубурлан уршили чедибдешличил имтихIянти дедиб ва М.Ломоносовла уличилси Москвала Пачалихъла Университетла юридический факультетлизи учIес керхур. 1973 ибил дуслизиб чедибдешличил белчIуди хъараахъур.
Илис МГУ-ла аспирантурализиб багьуди даимбарахъес маслигIятбарибсири, сунени биалли ВатIайзибси къуллукъла бузери чеббикIиб. Ил ДР-ла прокуратурализив узахъес вархьибсири. Илини бузери Къизларла прокуратурала следовательли узули бехIбихьиб. ГIур МяхIячкъалала Советский районна прокуратурала следовательли, следственный управлениела прокурорли узули калун. Республикализирти аги-кьяйда гьамадтили ахIенси, СССР-ла улка пашбехъубли, халкь гъузгъалдибиубси манзиллизив 1986-2006-ибти дусмазив МяхIячкъалала Кировский районна прокурорли узули калун. 2006-ибил дуслизир иличи ДР-ла прокурорла заместительла къуллукъуни хъардариб. 2007-2011-ибти дусмазив сагали акIахъубси следственный комитетлис бекIдеш дирули узиб. 2008-ибил дуслизиб Россияла Президентла ХIукмуличил илис Пачалихъла юстицияла 3-ибил даражала насихIятчила (советник-ла) у бедибсири.
Кьасумбек Ильясовичлис гьамадли ахIенти дусмазив халкьла, жамигIятла ургар дархьти низам-кьяйда гIердурцули узес кьадарбиуб. ИтхIели, социальный ва экономикала шайчирти дарсдешуначил дарх урехи чебиахъути вайнукьабала кьукьни, къачагъдеш, гъармукадеш, халкьла бекIлидиубти ихтиюрти дулъути анцIбукьуни республикала мер-мусаличир зумали къаршидиркутири. Законна тIалабуни дулъули, адамти билгIули, чарбаресли арц тIалабдирути анцIбукьуни дахъдаибтири. Илгъуна бархибси заманализибра Кьасумбек Ильясовичли гIилмулизив узес замана баргиб.
Илини 2001-ибил дуслизиб «Юридический шайчибад мераначир къуллукъуни дузахънилис кумек гIеббаахъни ва мераначибти къуллукъла хIянчизартани жавабкардеш дихни» бикIуси юридический гIилмуртала кандидатла диссертация бетерхахъур. Ил гIилмула хIянчилизиб мераначибти хIянчизартас улкала законти къуллукъличи кадатес секьяйда вирарал чебаахъили саби. ГIялимла хIянчи мерла хIякимтас хIукмурти дархьли дузахънила шайчиб багаласили ва кумекласили бетаур.
Кьасумбек Ильясовичли 2006-ибил дуслизиб Донничибси Ростовлизибси Северный Кавказла Пачалихъла Къуллукъла академиялизиб юридический гIилмуртала докторла диссертация бетерхахъур. ГIилмула хIянчилизиб илини РФ-лизиб пачалихъла чехIеруди бирути судла, ихтиюрти далтахъути, урехи хIебирахъути кабизунала бузерилизиб прокуратурали бекIлибиубси мер бурцули биъни ва дархьти низам-кьяйда гIердурцули биъни чебаахъиб.
Ил багьандан Кьасумбек Ильясовичлис Россияла Генеральная Прокуратурала Академиялизиб бузери даимбарни, сунела багьудиличи балбикибси баркьудили бетаур. Челябкьлализиб академия университет бетаур. 2011 ибил дусла августличивад Кьасумбек Ильясович ил ВУЗ-ла НИИ-лизив гIилмула хIянчизарли узес вехIихьиб. 2013 ибил дуслизив прокуратурала бузери гIилмулашал гIеббурцуси отделла заведующий ветаур.
Кь.И.Амирбековли 150-чирра имцIали гIилмула хIянчи делкIи сай: прокуратурала бузериличила, уголовный тяхIярли танбихI гIеббиахъниличила, хIукуматла ихтиюртала теорияличила. Илдазибад ца саби 2024 ибил дуслизиб Кь.Амирбековла бекIдешлиуб белкIунси «Гьаннала замана закон бархьли бузахънила аги-кьяйдализиб бекIлибиубси пикри» бикIуси монография. Халаси хIянчи саби 2020-ибил дуслизиб Москвализиб дурабухъунси «Прокурорла бузерила теориялизир ва практикализир къаршидиркути бекIлидиубти къиянти масъулти» бикIуси статьябала цалабяхъ. Жузлизир 450 кIапIи лер. Илизи прокуратурала бузерилизир багаладирути мягIничерти гIяхIцад статьяби кадерхахъурли сари. Жуз прокуратурализиб бузути хIянчизартас, прокуратурала шайчибси гIилмулизиб бузутас, цархIилти халкьла ихтиюрти далтахъути органтала хIянчизартас, чебяхIси даражала юристла багьуди кайсутас, аспирантунас хасбарибси саби.
Кь.Амирбековли халаси пай кабирхьули сай прокуратурала гIилмулизиб бузути хIянчизарти хIядурбирнилизи. Илала хIерудилиуб кIел аспирантли ва ца соискательли гIилмуртала кандидатла хIянчурби делкIи детерхахъур. Кь.И.Амирбеков «Россияла Федерацияла Прокуратурала Институтла журналла» ва «Адам ва ихтиюрти – ХХI ибил даршдус» бикIуси Саратовла прокуратурала Институтла гIилмула журналтала редакциябала член сай. РФ-ла прокуратурала Университетла диссертацияби кьабулдируси кIел комиссияла ва кIел гIилмула цалабяхъунала член сай. Кьасумбек Ильясовичли бузути прокурортас методикалашалси кумек гIеббиахъули сай, ил Москвала областьла прокуратурала гIилмула ва насихIятуни дедлугуси Советла член сай.
Къуллукъуни дузахъухIели диахъубти сархибдешуни ва законти чIумали дузахъни багьандан Кьасумбек Ильясовичли «Россияла Федерацияла прокуратурала хIурматла хIянчизар» бикIуси михъирличи биршуси лишан, Руденькола медаль, «Россияла Федерацияла прокуратурала ветеран» бикIуси медаль, «Законнис мардеш багьандан» 1-ибил даражала, «Асилси къуллукъбарни багьандан», «Россияла прокуратуралис 290 дус», «ХIукуматла учреждениебала профсоюзлис 90 дус» бикIути медальтачил шабагъатлаварибси сай. Россияла Федерацияла Федеральное Собраниела ХIурматла Грамота касибси сай. Сунела у белкIунси ярагъличилра шабагъатлаварибси сай.
Прокуратурализиб къуллукъбирути дусмазиб Кь.И.Амирбековли 40-чирра имцIали ХIурматла Грамота ва Баркаллала кагъар касиб: СССР-ла Генеральная прокуратурала, РСФСР-ла прокурорла, РФ-ла Генеральная прокуратурала, ДР-ла прокурорла, РФ-ла прокуратурала Университетлис гьуни чебиахъутала ва цархIилтира гIилмула ва багьуди бедлугути организациябала шайзирад.
Кьасумбек Ильясович Амирбековла узуси мерличиб халаси хIурмат леб. Ил дебали жавабкарси, чекайзурси сай.
Илис чIумаси арадеш, духъянти гIямру ва бузерилизир дахъал сархибдешуни дулгулра.
(Статья, Россияла прокуратурала Университетла проректор, НИИ директор Р.В.Журбинна Кьасумбек Ильясович Амирбековла юбилейлис хасбарибси белкIлизирад касибти баянтачи хъарахъили белкIунси саби).
ХIядурбарибси — Муъминат Хаттаева

