ГъазимяхIяммад ЖабрагIилович акIубси сай 1941 ибил дуслизив Лавашала районна ЦIудхъурла шилизив. ДГУ-ла филологияла факультет таманбариб.
«Ленинна байрахъ» газетала, Дагъучпедгизла, «Лачин» журналла редакторли узули калунсири. КIинайс «Ленинна байрахъ» газетала у «Замана» ибсиличи барсбарибхIелира ГъазимяхIяммад ЖабрагIилович илала бекI редакторли узусири. Сунела гIямрула гIергъити бурхIначи бикайчи ил къуллукъ бузахъусири. Илала бузерила ва творчествола бетуцуначила гъайвикIалли, газетала бяхIяни дицIахъилицунра ахIи, абзурли жузи делкIес хIяжатли саби или гьнбиркули саби. Илцадра пагьмучевси, адамдешли жагаварибси, адамтачи дигили вицIибси ва гьарли-марси дубурланнизир диэсти лерилра къиликъуначил вегIиубси ил чевяхIси журналист ва хабардерхурси писательличил рарх рузес кьадарбиъни нуни игъбарлизи халбирули рирус.
…Редакциялизи арацIасли декIти пикрумази гIелариркулра. Кахси бацIдеш гьанарули, рузес иштяхI бетихъули саби. Редакцияла юртла ца бяхI гъятIбиибсиван билзули саби.
«Замана» газетала редакциялизи ну рузес ракIибти бурхIни гьандиркули пикруманира паргъатдеш лугули ахIен. Даргала прозала, поэзияла ва журналистикала черикIла устни сабти газетала бекI редактор ГъазимяхIяммад Юсупов, жавабла секретарь Ильяс ХIусенов, культурала отделла редактор Ражаб Адамадзиев, газетала марси гьалмагъ писатель Ильяс ХIясанов, корреспондент Шамхал Шамхалов, газетала вахъхIила гьалмагъ, профессор ГIябдуллагь ВяхIидов (хIябилра декIли саби ил сияхI даимбарес) се-сабил лукIули, къулайбирули, белкIани редакциялизи дихули… абархили гьанарули саби. Илдала пагьмучерти белкIанани, къугъати ихтилатунани, дугати масхуртани бузериличи жагьилталара гьав ахъбурцусири. Илдигъунти камли къаршибиркуси зурбаси пагьмула вакилтазибадли мисал касес имканбакIниличи дигIяй-дигIяй хIулкIули рираси. Илди мурталра мякьлаб кавлутиван билзи. Илдигъунти хъарихъуни агарли творческий адамла гIямал агарсири. Илдазивад гьарилличи лехIризурхIели, адамлизир сецад дагьрила мурхьти мягIдунти дирути вара или пикририкIаси. Илдала гьарил дев гIямрула дарсван билзусири. Илкьяйдали илди даргантала рухIшал давла имцIабиахъес халаси пай кабихьиб-ти гIяхIгъубзни нуша-ургаб агара ибти пикруми бурбуниван къиздикIули сари.
Даргантала рухIлашалси давлали сабси республикала газеталис ГъазимяхIяммад ЖабрагIиловичли бекIдеш дирни игъбарлизи халбарес вирар. СенахIенну гьаваличиб бахъал адамти гьуниббалтуси устадешчевси летчикличил ил цугуцес вири. Илкьяйдали илизирадли дигахъутири нушала – жагьил лукIантала кьисматуни. ГIе, творческий адамла кьисмат девлизив узнилизибадли дигахъуси саби.
Гьачам къардухъалли, илгъуна адам къияндешунала кахти кьавкьавтазив вагьарирар. Дев каргьахънилизив узес, творчестволизив ахъикIес багьандан гьарил вехIирхьусилис умутчевси хъарихъ хIяжатсигу. КIибяхIяндеш гъамхIедиубси, усалдеш хIедалуси, бархьдеш гIямрула байрахъли биахъубси, адамдешла лерилра черикIла къиликъунани шалаварибси ва гьар шайчивад гIякьлу-дагьрили ахъуцибси ГъазимяхIяммад ЖабрагIиловичгъуна учитель мякьлав къаршиикни халаси игъбарлизи халбарес вирар.
Тяп илкьяйда заманала зугIлумауб бячеси даражаличи бетикибси дила творчестволизир рузнила бетуц гьунчибушибсири илини. Илини газетала кьадри ахъбуцесцунра ахIи, илаб бузутала санигIятлашалти устадеш гьаладяхI ардукесра халаси замана ва цIакьани харждирутири. Сегъуна-биалра суал акIаллири, сунела кабинетлизи тIалабварили хIянчизарличил халаси сабурличил ихтилатикIи, илала челукьуси аргъили гIергъи, пасихIти гIякьлуми дури, гIямрулизирад мисалтира кили, гьарил секIал къугъали гьунчидурши. Илала санигIятлашалти ахъти устадешли ва гьарил хIянчизарличи сунела дурхIяличиван яра узичиван хIерикIес балнили ну тамашарирахъусири. Ил дагьрилизив илцадра ахъсири ва цазаманализив мурхьсири. Илини илцадра чедетаахъили гIямру дяркъурсири, ил шайчир дурсри кадихьесра чичив-дигара ункъли бажардииркусири. Камси-биалра секIайзив ил гьарил баркьудиличи чеветаибсири. Илала хIерудилиувси адам хатIавикес хIейри. ХIянчизарла бузерира ва лерилра гIямрура илгъуна учительли пасихIси гIялимливан къелгIердикутири.
Илизиб ца хасият бири вайси – адамли сунес вайси баралри яра буралри, илала уркIи бамкьахъес хIейгули, сунела уркIилизир пикруми дарцдиркахъули дурги, илкьяйдали арадешличи вайлашал асарбирахъулри. Илгъуна бахълис багаласи черяхIти баркьудлумала адам кьалли сунела арадеш мяхIкамбирниличи чекайзес гIягIнисири.
ИшхIелла кIибяхIянтала усалти баркьудлумани асархIебарили балтули ахIен кьалли хIялалси адамла арадешличи. Илкьяйдали заманалис гьалаб гIяхIгъубзни итил дунъяличи арбашули саби. БурхIни гIебшнилизир къургъиван зуздитIи ардашули хьалли, нуша-ла редакцияла умутчебси къакъбяхъли ветаурси журналист, писатель, тилмаж, насихIятчи… сунес илцадра дигуси ва гъамси авидлизив дакIухIелхъниличи, някълизиб кагъарла кIапIиличил белкIлизиб се-биалра барсбарахъес яра имцIа-камбарахъес чиди-биалра хIянчизарличи гъамхIерниличи, илала малхIямти дяхIличиб шаласи пишбяхъни чехIебиъниличи, бугаси масхараличил лебталалра гьав ахъхIебурцниличи сеннира дирхес дирули ахIенра. Ил редакциялис илцадра хIяжатси руководитель ва хIянчизарри, илгъуна валикибси къакъбяхъ агарли гIямал бетхIерар или гьанбиркусири. ИлкIун савли сягIят 7-личир нуша дакIахIеллира, редакциялизив газетала бяхIяни дучIули вирусири, нуша хъули чардулхъухIелира сай сунела кабинетлизив кагъуртачи вяхIчикайкили кавлусири. Илцад-ра хIянчиличи ва хIянчизартачи уркIи изуси, ва лерилра сунела дагьрира цIакьанира илдас харждируси руководитель дебали камли сай гьанна къаршииркуси. Илини гьарил хIянчизарла изу-зугIяла сунелаван чекайси ва къияйзи викибсилис сунела бегIлара гъамсилисван кумекбири пасихIси девличил ва баркьудиличил.
Газетализир ГъазимяхIяммад ЖабрагIиловичличила убла заманализиб сунела марти юлдашуни гъайбикIули чебиухIели, сагадан ручка кайсулра ва иличил рузес кьадарбиубти манзилла бурхIни цацали садирхъулра. Ва илини уркIи бамкьахъурси цалра анцIбукь гьанбиркули ахIен. Амма гьачамцун ил набчи гьимукIили уилри. Иличила нуни кьайван багьурсири ва рахъхIи, бикIуливан, илала дяхIла гьала рикес хIерирули калунра. Илала юбилей сабхIели, сай отпускличи укьни пайдалабарили (отпускличивра цацахIели чумал бархIицун кавлусири, яра бекIлил хIянчила хIекIили ууси ахIенри), газетализиб камси макьала белкIунсиригу. Сунечила гапла гъай делкIи сари или хIейгибизурли буилри илис. Нуни кьалли селра пикрибарибси аги, илала гIяхIти баркьудлумачила лукIес кайалликIун абзурли жузи делкIес лайикьти сари.
…Гьачамра ну командировкаличирадли чаррухъунхIели, ГъазимяхIяммад ЖабрагIиловичли белкIунси кагъар ва сурат дила столличир чедаира: «ПатIимат, хIуни белкIунси макьалаличил барх лебси иш сурат вайтIа бакIни сабабли, газетализи кабихьес бетарули ахIенну, гIяйибта мариркьуд». Вайси сурат тIалаббарни багьандан ну урузриубра бекI редакторлизирад ва гIурлизиб илгъуна хатIа тикрархIебиахъубра. КIиэсилгъунара, хIянчизартачил секьяйда вирес гIягIнисил илала саркъибси мисалри ил. Чекайзурли узусиличи дебали разили вири ва ил гIевуцес къайгъибири. Дигахъи илис уркIи гьаргти ихтилатуни. Сунела бузерилизир къаршидикибти багаладиэсти дахъал мисалти гьандурши илини мурталра. «ХIера, сегъунал белкIла цIакь ва лямцI!» —ири пишяхъили илини ва имцIали пикри бяхIчиаахъес лишанбирули, сунес гIяхIбизурси мерличивад учIес вехIирхьи. ХIу вайтIа узулри яра сегъуна-биалра белкI «берцIили» ахIен или илини хIянчизар гьимхIеркIахъину, илкьяйда ахIи, цархIил тяхIярли баралри секьяйда биишира или лукIан пикриулхъахъи. Сунени чина гьимуркIахъуси хIянчизар, гьимбукIибти биалрира, чичиб сегъуна гIяйиб лебал аргъахъили ва илгъуна гIур хIебарахъес маслигIятбарили, илдала ургала итмадан балбиркахъи.
Иличи ухъна, жагьил яра камси гIямрула адам ацIаллира цаван хIурматличил алавурци. Сунениван гьарил адамлизиб гIяхIсицун чебиэс бурсибирутири илини цархIилтира. Ил гIяйибта хIеркьи ва нушазира сабурличил гьалмагъдикирая викIи.
ХIера, даргантала творчествола ахъанайти вавалидирхъяхъули, хIялалли бузути шягIирти цацали арбашули саби. Дебали мискинбирахъули саби иличибли пагьмули ахъбуцибтала авидра. Гьарил даимлис арякьунсила мер чилилра буцес вируси ахIен. Творческий адамтала чучи хасти гIямрула мургьила хатIли делкIунти къел гIелабтас челябкьла шалабирахъули даимлис кавлути сари.
… Бузерила бархIи бехIбирхьухIели пасихIти гIякьлумачил, лерилра гIямрулизир багаладиэсти насихIятуначил, мурхьси мягIнала жагати масхуртачил ил хIянчизартачил ихтилатикIи.
Лебталалра бузериличи илкьяйдали иштяхI имцIабирахъи, творчествола капарайличир пикруми лугIяндирахъи, хIянчизарти-ургабси бархбас уржахъи, биштIа-халатала ургабси хIурмат имцIабирахъи… Илизибад чилилра гьачамалра гIуркъбяхъла, пахрула яра халадешла гъай аргъес хIейри. Къияйзи викибси яра гьимукIибси адамлис маслигIятла дугьби дурес бали. Агь, сунела вегIебш, ишди кьисматунала кьяркьдеш, илгъуна гIяхIгъабзачила убла заманализив гъайикIес хIябилра декIли кьалли.
Илгъуна пагьмучевси, кагибти хIял-тIабигIятла, халкь-ургав халаси хIурматличил пайдалавикIуси, сабур-яхIли вицIибси дубурлан гIур нуша-ургав агниличи вирхес гьамадли ахIен. «Заманала» бяхIяназир илала мургьила хатI гIур дакIухIедиэсара ибси пикриличил баришиэс вирусив? Илала илцадра бягIуси ва лебгIебал бугаси пагьмула ванадешли ванахIебирув ишхIелла журналистикала бетуц?
ГъазимяхIяммад ЖабрагIилович агарлира газета биэс бирниличи вирхаэсра гьамадли ахIен кьалли. Газетализиб хатIа архIебукьяхъес, гьарил белкI ахъси даражаличиб биахъес, сяйти пикруми бекIлилра хIедирахъес кьаслизивсири ил. Дуги-хIери хIеили, ил мурталра газетала бяхIяначи вяхIчикайкили, гьарил дев сабурличил ахтардибирули, узусири. БалхIебикибси дев яра предложение баргалри, белкIла авторличил яра ил балкьаахъурсиличил ил гьимхIевкIесли малхIямли гъайикIули, хатIаби гьардири. Илгъуна ихтилатбарес хIянчизар мякьлав къаршихIейкалри, сунела пикри белкIи столличи кабирхьи. Камси секIайсра илкьяйда чеветаибсири ГъазимяхIяммад Юсупов.
«Замана» газетала бекI редакторли сайси илини, гьарил секIал, илкьяйдали хIянчизар пикриухъесли, пасихIти баркьудлумачил иргъахъусири. ХIейгахъи илис гап-чяхI. Усалдешла, къяна-шилтахъла къиликъунала бегIтачивад гьарахъирки. Иличил варх узес кьадарбиубси адам сеннира уркIиагархIейри, хIянчила мерличив акьули уэс хIейри, гьалавяхI мурталра гьуцIли вири… ГъазимяхIяммад ЖабрагIилович гIямрула бархьси гьунчивад адам чевхIелкIахъи, хIялай бузерила гунзри кайцIахъес икьалавири. Илала гIибратчерти баркьудлуми пикрилизи кайсули, вегIра сархибдешуни дирахъес бурсивирулри. Адамдешла лерилра ахъти къиликъунани жагаварибси иличил рузес кьадархIебиалри дила творчествора нура заманала къияндешуназир кягIес асубири. ХIябилра пергер устадеш дири кьалли илизир адам уркIичевварес, бируси гьарил секIал ахъси даражаличиб дурабуркIахъес багьандан. Даргалацунра ахIи, Дагъиста жамигIятла гIямрулизи хIябилра дахъал зурбати адамдешла къаркъуби делшун ил пасихIкар журналистли ва писательли. Илала мурхьси мягIнала белкIани лебтасалра гIямрула дурсри детаурти сари.
Нушала редакцияла балгунси авидлис ил гIяхIгъабзала бетахъри хIябилра декIли леб. Сеннира нуша дирхес дирули ахIенра ил левгIевал гIяхIси адам нуша-ургав агниличи. Адамтачи дуцIарти дигили алкахъунси хIялалси уркIиличил, ванзаличир гIур тикрархIедиэсти жагати къел гIелар датурли арякьун ил. Кабизалачерси ва яхI-ламусли жагарарибси гIямрула марси гьалмагъ ПатIиматличил илини хIябал дурхIя абикьур. БегIтиван адаб-хIяяли ахъбуцибти дурхIни Юсуповхъала кьамла багьа гьатIира имцIабирахъули, хIербирули саби. Зури сунела хъалибаргличил шилизир хIеррирули сари. Юсуп типографиялизив узули сай. Сунела дудешла журналистикала шайчибси гьамадли ахIенси дякькад арякьун виштIалгъуна урши Арсен. Илинира сунела дудешливан «Замана» газетала редакцияла бекI редакторла къуллукъуни хIялалдешличил ва бархьдешличил дузахъутири. Илала асилси бузери ахъли кьиматлабирули, 2023 ибил дусла декабрьличив сунези милла-тунала 13 СМИ цаладяхъибси ДР-ла «Этномедиахолдинг» ГБУ-лис бекIдеш дарахъес хъарбариб. ГIур Арсен Юсупов ДР-ла СМИ-ла Ассоциацияла председательла къуллукъуни дузахъули, сабухъчевли узескайиб.
2015 ибил дуслизиб шалал дунъя батурси Лавашала районна ЦIудхъурла шилизив акIубси, республикала «Замана» газетализиб ва цархIилти мераначиб дахъал дусмазиб хIялалси хIянчи барибси Юсупов ГъазимяхIяммад ЖабрагIиловичла шаласи сипат нушала уркIбазиб даимлис кавлан.
ПатIимат Кьурбанова

