ДяхI шаласи ва малхIямси

ГIялиева Майя Айгумовна, Да­гъиста пачалихъла уни­вер­ситетла фило­ло­гияла факультет таманбарили, 1980 ибти дусмала бехIбихьудлизир Ахъушала кIиибил школализир нешла мезла ва литературала дурсри кадирхьули рузули лерсири. ДурхIназир нешла мезличи диги адикьес багьандан илини лерилра цIакьани дяхIчиаилри.
Илгъуна кьасличил дура­бер­кIибсири машгьурси Писки МяхIла пагьмулис багъишлабарибси вечер—гьунибаъни. Илис гIергъи ил пагьмучевси адамла хIурматбарили, чумилра гьунибаънира вечертира детаур диалра, илгъуна балбуц дураберкIес бегI гьалаб гьанбикибси Майя Айгумовнас сабри. Сай МяхIям­мад ГIябдуллаевлира ил разиси анцI­букьличила гьанбуршули, Майя Айгумовнас баркалла балахъусири мурталра. ДяхI шаласи, пагьмучерси педагог 1992 ибил дуслизир Ахъушала цаибил школализи рузес шуррухъун ва ишаб хаслира гIячихъбиуб сунезибси педагогла пагьму. Сегъуна мягIна бухIнабурцули «педагогла пагьму» ибти кIел девли? Илгъуна саайс М.ГIялиевани ишгъуна жаваб гиб:
— Педагогла пагьму бехIбирхьуси саби дурхIнала кьисмат игъбарла биахъес вегIлизибад лябкьуси бирниличибад. ДурхIни школализибад дурабулхъухIели, гIямруличи биубцад гIяхIил хIядурбарибтили, гIяйиб-хатIализи гьамадли хIебикесли, алавчарти гIямрула тяхIяр-кьяйда аргъибтили, адаб-хIяяла дазурби далутили биахъес чебиркур.
– Илкьяйда биалли, дурхIнас бяркъ бедлугни цаибил мерличиб, багьуди кайсахъни – кIиибил мерличиб бетарули ахIену? – суал бедира илизи.
– Илди кIелра масъала дарх ирзес гIягIнити сари. ХIера, нешла мезла ва литературала дурсрачир существительное ва прилагательноецун ахIен кьалли дучIахъес гIягIнити! Даргала миллатла багьуди ва культура чеахъбуцибти адамтачила буруси саби. Сецад-дигара гIяхIти гъай дурес вирар, масала, ВатIан багьандан бургъулира жузи лукIулира хIербиубти Сагид ГIябдуллаевличила, РажабгIяли ГIямаровличила, даргала литературала пахрули бетаурти ГIяхIмадхан Абу-Бакарличила, Рашид Рашидовличила, МяхIяммад ХIямидовличила Сулайбан Рабадановличила, даргазив машгьурси Писки МяхIличила бахъал цархIилтачила. Илдала пагьмуцун ахIен дурхIнас мисаллис гьалабирхьуси, илдала гIямрула гьуни, адамдешла баркьудлуми, халкьличи, халкьла кьисматличи уркIи изахъес бални – илди къиликъунира сари дурхIнас гIибратли детарути.
Майя Айгумовнани дурадуркIути нешла мезла дурсрачи гьаман башули саби Ахъушала ши­­ла духIнарти урегалра школала мугIяллимти. «Гьаргси дарс» дура­бур­кIухIели башули бирар алавчарти шимала школабазибадти мугIяллимтира. Гьарилли кайсули сай сунела багьуди, бузерила тяхIяр-кьяйда чедирцIахъути гIяхIти мисалти.
ГIергъити вецIал дусла бухIнаб республикала кьадрила нешла мезла ва литературала олимпиадабачир Майя Айгумовнани хIядурбарибти бучIантани гьаларти мерани дурцни гIядатли бетаурси анцIбукь саби.
Дебали гIяхIти гъай дурули саби Майя Айгумовначила сунечил барх да­хъал дусмазиб бузути Жа­ми­ля Кьурбановнани, Зубалжат Мя­хIям­­мадовнани, Зарема ГIяхI­ма­дов­нани, Рукьият ГIялиевнани, ГIя­би­дат ГIя­ли­хIя­жиевнани ва бахъал цар­хIилтани. КъантIли буралли, Ахъушала цаибил школала халаси педаго­гический коллективлизив ва илини бу­чIахъути дурхIнала бегIтазив М.ГIя­лие­вас баркалла балахъутала лу­гIи бурес хIейрар.
— УркIи-уркIиларад баркалла бала­хъулра набзи гIердурути гIякьлумас, дила хIянчи гIяхIил бетаахъес багьандан бируси кумеклис, — рикIули сари школала жагьил директор Сабият МяхIяммадовна. — Майя Айгумовнала гIяхIти гъайли уркIичеррарили, рузесра гъира лябкьули саби. Ну кьяйдали гIеббурцути саби илини лебилра барх бузути, хаслира сагали бузес бехIбихьибти.
…Майя Айгумовнала гIямрула варх­кья, халаси багьудила вегI юрист (бурули бири ГIяли Кьурбановичли пачалихъла законти, хаслира уголовный кодексла статьяби уркIиличир далуси сай или) декIли зягIипикили, вецIну хIябра дус бурушлав калун. Халаси хIеруди бариб Майяни ГIяличи. КIел шила шантала — Ахъушала ва МухIела баркаллаличи лайикьрикиб ил.
МухIела шилизиб акIубли хьалли, ГIялира Майяра Ахъушаб хIербиэс кьадарбиуб, ишаб абикьур илдани чула дурхIнира. Халалгъуна урши, ДР-ла Правительствола Председательла Цаибил заместитель ГIялиев Руслан ГIялиевичли кумекбарили, суал арзили, разибарибти адамти камти ахIен.
Русла кIелра уршили ВатIа гьалабси чебла ахъили, гIяскуртазиб къуллукъбарили чарбухънира Майя Айгумовнас разидешла анцIбукь сабри.
Разирирули сари Майя Айгумовна Заирала дурхIнанира: кIелра уршили чебяхIси даражала багьуди касиб, рурси Дианани «шула» кьиматуначил школа таманбарили ВУЗ-лизи ручIес карерхур. ХIябибла рурси гьачамлис риштIали лерал.
М.ГIялиевани бучIахъути уршби-рурсбала бегIтазибад чидилличил ихти­лат­бараллира — баркаллабикIули саби лебилра. Илгъуна тяхIярра ириъ яра ишдус­цун ахIен — илгъуна тяхIяр саби сари ру­зуси лебилра манзиллизиб. 2023 ибил дус­лизиб Россияла кьадрила олимпиада дураберкIибсири МяхIячкъалализиб. Или­зир бутIа­кьяндеш дарибти Майя Ай­гу­мов­нала бучIантани гьаларти мерани д­уциб­тири.
ГIячихъси саби, педагогли бел­чIу­диличи, багьудиличи гъира акIахъубти, бирхауди лебти уршби-рурсбас дигахъули биъни олимпиадабазир, конкурсуназир бутIакьяндеш дарес, чула къайгъначи цархIилтира бирхаахъес.
«Майя Айгумовнани хIядурбирути бу­чIанти-ургаб илдигъунти агарли мурт буибтив?» — викIаллира къяна бет­хIерар! Ишдуслизибра Ахъушала цаи­бил школала 11 ибил класслизир ручIуси МяхIяммадова ПатIимат Мя­хIям­мадовна ва 10-ибил класс­лизир ручIуси МяхIяммадова Хадижат МяхIяммадовна республикала кьад­рила нешла мезла олимпиадаличи букьес дигули ахъиб. ПатIимат Мя­хIяммадовани цаибил мер буциб, Ха­дижат МяхIяммадовани — кIиибил мер.
ПатIимат МяхIяммадовани арбякьунси дуслизиб республикала кьадрила урус мезла олимпиадаличибра кIиибил мер буцибсири.
Майя Айгумовна лебилра учительла санигIят чеббикIибтас гьарли-марси гIибрат сари: дяхI шаласи, малхIямли гъайрикIуси, гIякьлу гIеббуруси, цар­хIилтала гьарбизуначи разириэс балуси. Арали ратаб духуси хьунул адам ва гIямрулизи бара бухIнабулхъути дурхIни сунени секьяйда уркIичеббирулил, илди вер­хIел­ван Кьудратла ВегIли сарира ур­­кIи­черрираб!

Марьям Ильясова,
ТIантIала урга даражала школала мугIяллим