«Хъарбаркь бетерхахъес бажардидикира»

ВатIан батахъес, иличи чебихьунси урехи гьарахъ­барес, нушаб биалли, дар­шути гIямру сархес дурадуркIути къайгъни нушала бургъантала дебали дахъал сари. Илдас цацахIели гушли, ца­ца­хIели бяргIили калесра чевкъули саби, амма чула гьала тIашдатурти мурадуни, чула дурхъати жанра ахIерахIедарили, сархес гъазализиб саби. Чула баркьудлумазибад хала­си улкала кьисматра дигахъни ба­лули, илдани лерилра цIакьани дяхI­чииули сари душманти бируцад гьа­ра­хъбарес.
СВО бетурхуси мер-мусаличиб бургъули нушала бахъал дагъистанланти леб. Илди-ургаб камли ахIен даргантира. Ишаб нуни сунечила бурес дигуси ургъанна неш дарган сари — Сергокъалала районна Къянасирагьила шилизирадси сари, дудеш биалли — ЦIумадала районна Окнада шилизивадси.
ПирмяхIяммадов Гъази Халилович акIубси сай 1972 ибил дуслизив январьла 28-личив, МяхIячкъалализив. Илала дурхIядеш Дагъиста тах шагьарлизир шалгIердухъун. КIинайс илис цархIил регионнизивра хIериэс кьадарбиуб, амма гIур сагадан МяхIяч­къалализи чарухъун. Гьарил секIайчи чеветаибси, дугьаизурсила мурад барес гьалакси илини адамтала халаси хIурмат сархиб.
ВатIан жибикIухIели, Гъази Пир­мя­хIяммадовра шайчив калес хIейуб. ХIера, ишбархIира илини дявила хасси балбуцлизир бегIлара жигарти бутIакьяндеш дирули сай.
«Нешлис баркалла викIулра адам­тас гIяхIдешуни дирахъес хIя­лани набзир минадарнилис, дудешлисра (сунела бунагь-хатIа уркадуц) – гьарли-марси мурул адамла къили­къуни адикьнилис, гIямрула рархкьяс – мурталра ну гьар се-секIайзив гIевурцнилис, рурсилис – наб хъарихъли ретаънилис. Илди лебилра наб дигахъис. Илкьяйдали баркалла эс дигахъаси гьамадли ахIенси баркьудилизив ну гIевурцути узбас, марти юлдашунас, цаванзалантас, нушаб иша кумекуни цаладяхъили, дурхьнилис. Дила мякьлабти, даргла узбили бетаурти дявила юлдашунасра уркIи-уркIилабадси баркалла, къияндикибси замана илди бегI гьалаб муза­булх­ъан, гIевурцура. Баркалла командиртас нуша мяхIкамдарес халаси къайгъибирути, камти кьурбунти диахъес чекабизурти, гьарил секIал баян­бирути, гIеббурцути, дя­вила устадеш гIе­ри­сахъути. Лебталалра халаси хIурматбирулра», — ну­шала ихтилатлизир су­нела уркIиларти пикруми гьагдирули сари Гъази ПирмяхIяммадовли.
Гъабзадешличил ургъули, жавабкардешличил хъарбаркьуни та­ман­дируси ургъанна гьунарти командованиелира хIисабдариб. Дявила къуллукъуни асилдешличил тамандирни багьандан, ил Гъабзадеш багьандан II-ибил даражала медальличи лайикьиб.
Ишди бурхIназибра Гъази ПирмяхIяммадовла ва бархти бургъантала гьала дебали мягIничебси хъарбаркь тIашбизур: душмантала белгиси мер буцес, баралра имкан лебли биалли, илди ясирбуцес. ХIера, бургъантани хъарбаркь бетерхахъур, амма саби дяхъи-хъаслабиуб. Гъ.ПирмяхIяммадовлира бусягIятла замана Курскла областьла больницализив арадеш къулайбирули саби. Кабикибси анцIбукьличила бурахъес тиладибарибхIели, ил викIар: «Нушаб гIягIнисири хъарбаркь бетерхахъес ца пулан мерличи гьардакIес, илаб бегIлара бахъал шел адам бургар лебти или гьанбиркулри. Амма илаб урчIемал душман лебли уббухъун. Гьаланачи хIябал сарри илдала къурлизи духIнадухъунти. Нушани илар дагъистанланничи хасси хIял-тIабигIятла лишанти дакIударира, дяхI-дяхIли къаршидеш дирули. Гьайгьайрагу, цIакьанира цагъунти ахIенри. ГIямру дерцахъес багьандан, мякьлабси блиндажлизи духIнадухъес чебуркъуб, илар биалли кьукьубачи адаайчи чярт лерри. Илдигъунти шуртIразир хIябал дуги-хIери калес чебуркъуб. Нушалати сари сарил урцути гIягIниахълуми дузахъути бургъантанира халаси кумекбариб. ГьатIира лерилра цIакьани уржахъили, гьачам-гьатIи душмантачи гьужум бяхIчиаира. Нушаб хIябал ясирбуцес имканбакIиб, илдас бекIдеш дируси уцес дигули хьалли, хIебикиб. Сунела бургъанти уббатурли, вебшили увухъун. Илкьяйда нуша хъарбаркь бетерхахъес бажардидикира. Гьайгьайрагу, нушара лерилра дяхъи-хъаслизи дикира, сен-биалра нушазибад тIалаббируси ахирличи бикахъира. Иларад дурадухъунхIели, командирра вакIили нушаб баркалла багьахъур».
Ил дебали мягIничебси мер сабри, нушала бургъантас буцес гIягIниси. Нушала бургъантас, гъабзадешличил бургъули, ил барес имканбакIиб. Илдигъунти уркIби чIумати игитуни лебхIели сарра нушара Чедибдеш нушала бирниличи уркIи-уркIиларад дирхути. Гъази ПирмяхIяммадов ва иличил барх нушала лебилра бургъантира ара-сагъли чула хъалибаргуначи жяв-жявли чарбухъаб!

Салимат ГIялиева