Поэзияла майдайчир

Поэзия вава­ли­бя­хъибси гал­галичи мешули са­би. Ил мурхь­бикIнила ва че­ахъ­бикI­нила даражаличи хIе­ри­кIалли, уркIи разибирули саби.
Иш къиянси заманаличи хIер­хIеили, поэзиялизир бамсриагарли ру­зули сари Хайдакьла районна Чумлила шилизир акIубси ва халараибси, бу­сягIят МяхIячкъалализир хIер­ри­ру­си Мисей Рабадановна ГIяб­ду­са­ла­м­ова.
СанигIят хIясибли ил мате­ма­тикала мугIяллим сарли хьал­ли, илини даргала поэзиялизи мекелли халаси пай кабирхьули сари. Назмурти лу­кIес Мисей Рабадановна жяв­лил рехIрихьибсири, авъибил клас­слизир ручIухIели бел­кIун­сири илини сунела цаибил наз­му.
Чумлила урга даражала школализир гехIел класс та­ман­дарили, илини сунела белчIуди Мажалисла районти-ургабси школализиб даимбариб ва ункъли ручIули илра 1978 ибил дуслизиб хъараахъур. БелчIудиличи гъаргъси рурси Дагъиста пачалихъла университетла математикала факультетлизи карурхули сари. СтудентхIелла заманара ил поэзияла хъучир сабухъчерли рузусири, итхIели «Ленинна байрахъ» бикIуси республикала газетализир назмурти дурадулхъутири. БусягIятла замана цархIилтачил дарх дураибти жузала дурарад, сунелацун илала шел жуз дурадухъи сари. Илкьяйдали районна газетабазир, «Гьалмагъдеш» ва «Дагъиста хьунул адам» журналтала ва «Замана» газетала бяхIяназир Мисейла гIяхIцад назмурти ва далуйти дурадухъи сари. Илала прозала журала чумал произведениера лер.
90 ибти дусмазир районнизиб акIахъубли лебсири поэзияла ва литературала «Хайдакьла урунжуни» бикIуси цалабяхъ, илар мурталра шягIирти цалабиркули, сагали делкIунти назмуртас кьимат кабалтули, жагати гьунибаъниби дурадуркIи.
Мисей ГIябдусаламова гIяхI­цад дусмазир сари акIубси Чум­лила Д.ГIялибековла уличилси шила урга даражала школализир мугIяллимли, за­вучли, 12 дус директорли рузули калун, илкьяйдали ца­­заманализир мякьлабси ХIул­­лила школализирра рузес ба­жар­­дириркусири. Илини сунела гIямрула вархкья ХIусен ГIяб­дусаламовличил пергер хъа­либарг абикьур. Илдала шелра рурси Жувайратли, Хасайбатли, Саратли, Сидратли ва Сарабикени чебяхIси даражала багьуди касиб. Илдазибад Жувайратра, Саратра, Сарабикера гIилмуртала кандидатуни бетаур. Рурсби халаси хIурматличил чеббикIибси санигIят хIясибли бузули саби. БегIтиван илдира арагIеб даргантала пахру саби.
БусягIятла замана Мисей ГIябдуса­ла­мова МяхIячкъалала 59 ибил школализир математикала мугIяллимли рузули сари. Сунела къиянси хIянчиличи хIерхIеили, илини назмурти лукIес ва мез гьаладяхI ардукес, ватсаплизиб акIахъубси «Даргала анкъи» бикIуси жа­мигIятла хIяракатлизир жигарла бу­тIа­кьяндеш диресра замана бургули сари.
Мисей ГIябдусаламова назму жа­гали каргьахъес балуси, уркIила хIя­ланани сюжет гьалабяхI арбикуси поэт сари. Мисейла творчестволичи халаси асар бариб С.Есенинна, А.Пуш­кинна ва цархIилти класси­кунала назмуртани. Кагибси мягI­на­личилти ва мурхьти пикрума­чилти сари илини делкIунти наз­мурти. Мисейла поэзиялизир им­цIаливан хасси мер бурцули саби ахIерси нешличила ва сари акIубси шиличила темаби. Поэтли ВатIайчи диги даим мяхIкамли дихIес, мицIирли лералцадхIи илдас марли калес гIягIнили биъни марбирули сари.
«ИкрамрикIулра, ванза
РиштIахIелил белкунси,
Белхагар дурхIядешла
Гьар савли сурбируси».
Мисей Рабадановнани хъа­ли-цIа чIянкIли дигайла хьулчиличирцун акIес хIяжатли биъни ибси пикри марбирули сари. Дигайра хIурматра агарли гIергъи мурул-хьунул бахъхIи цахIнаб кахIевлан.
«Ура дурхъали саби
Мерла наб хIу акIубси,
Дунъяра батли саби
Мусаниб хIу вашуси.

БурхIни талихIла сари
ХIу вагьурла деркIибти,
Дусмира шадти сари
ХIу шулгIивли дашути».
Поэзия гIямруличи сецад гъамли биалра, илцадра ил жагали бирар. Поэтли дигайла ва карцIайла назмурти хIелукIес вирули ахIен. Гьарли-марси поэзияла кьадри хIебубкIуси биъни марбирули сари. Ил жи иргъули саби Батирайлис хасбарибси назмулизибад.
«Къяба Даргала шими
Чугурличил сархуси,
Вайти гъубзни балтIули
ГIяхIгъабза ахъурцуси.

Далайра верхIна далай
ХIуни батур хазналис,
Далай верхIцIайна далай
Ил пагьмула биънилис».
Сунела назмуртазир автор гIям­рула гьарил бархIи хайриличил пайдалабирахъес, нешла хIур­мат­бирахъес жирикIули сари. Поэтла неш гIямрулара дунъялара аслу ва ислачи сари — нешла паргъатдеш дунъяла пар­гъатдеш саби.
«РелхIунрив, ахIерси неш,
Сен саррив бацла шала,
Сена хIела арадеш?
Саламти хIед рурсила».

Сецад гIямру ардукьялра нешличи диги детихъути ахIен – илала назмуртала игит дахъал къиянти чедаибси, хIялалли гIямру деркIибси ва лебилра сунела кулпет бархьси гьунчибад башахъес бурсибарибси, пергер неш ГIяйшат Абузаева лебилра шантала пахру рирусири, сунела бунагь-хатIаличивад Аллагь чевверхабну.
Мисей ГIябдусаламова сабухъчерси поэтцун ахIенну, пергер хала нешра сари. Сунела рурсбала акIубтази мурталра халатала хIурматбирахъес, кумекбирахъес махрикIули рирар ил.
ГIямрулизиб хIела поэзияла зурхIяб мурталра ухаб! ГIурра буга­би­кIаб хIела кьалам!

Кьади ГIялисултIанов