«Дарманагар изала»

Дигай — зумали изайчил цугбурцуси аги-хIял са­ри. Илини адам та­май ясирурцу, илала гIямру убил-че­дирахъу ва бегIлара цIакь­ти хIялани чIямдирахъу. Гьай­гьай­рагу, дахъалгъунти анцI­бу­кьу­назир дигай изала кьяйдали да­гьар­дулхъули сари: адам пар­гъа­та­гарвирахъу, децI-ши­шимлизи виркахъу. Ам­ма цархIил шайчирад дигай си­пат­диралли, нушани ир­гъулра илини гIямрула мягIнара бих­ниличила. Илди дармайчилра цугдуцес вирар, суненира адам цун­дешлизивад, анцIкьилизивад ара-сагъвируси.
Илдигъунти хIяланани дицIиб­ти суратуни гьаргдиуб даргантас март­ла 24-личиб Даргала театрлизиб бетерхурси ДР-ла халкьла писатель МяхIяммадрасул Расуловла пьеса хIясибли балкьаахъурси «Дарманагар изала» бикIуси спектакльла дазурбазир. Пьеса белкIунсири «БекIбяхъ» бикIуси повесть хьулчили буцили. Спектакль бехIбихьес гьалав хIербикIутачи саламтала дугьбачил дугьаизур РФ-ла ва ДР-ла искусствобала урибси хIяракатчи Мустапа Ибрагьимов. Илини цIакь­барили буриливан, Дагъиста халкьла поэт Расул ХIямзатовла «Дубурлан хьунул адам» бикIуси поэмализиб кьяйдали, дарган мезла «Дарманагар изала» спектакльлизибра ишхIелла жамигIятла хьунул адамличи пикруми-хIерла аргъбаибси масъала ахъбурцули саби. Драмализиб гьарахъси дубурла шилизирадси Гульжан бикIуси исбагьи тянишли ахIенси шагьарлизир рагьарриъниличила бурули саби. Рурси гуж-зулмуличил сунес хIейгуси банкирлис шери редес дигули саби. Къаршидеш дарили, Гульжан шагьарлизи аркьули сари, сарира илар гIямрула декIар-декIарти анцIбукьуначил ряхIигуси.
Гульжанна бекIлибиубси роль бузахъи Даргала театрла жагьси гIяртистка Муъминат Рабадановани. Буралли, илала дурхIядеш пагьмула аги-хIяйзир шалгIердухъунтири. Илини халаси замана театрлизиб буркIуси саби, сенахIенну илала бегIтира Дагъиста бурибти гIяртистуни саби: ХIясанкьади Рабаданов ва Рашидат ИсмягIилова. Муъминатлис театрла сценаличир цаибти сунела хIянчурбили детаур «Ханума», илкьяйдали дурхIнас хасдарибти «ДяхIила Хала Дудеш ва сихIрула дяхIимцIала», «ГуглахIяй» спектальтазирти ролани.


Сагаси пьесализиб биалли, игитла пагьмула гьуни «Замана» газетала редакциялизиб бехI­бирхьули саби, ила ил хъал­лахIериэс багьандан гьаррухъи ракIибсири. Шагьар­лизив Гульжаннис къунакъ ва газе­тала редактор МяхIяммад-ази (ДР-ла халкьла гIяртист Мухтар Ну­хIовли бузахъи роль) къаршивиркули сай. Рурсили илала дебали ха­ласи хIурмат бирули сари, илис «пасихIдешла кьани» ибси ура бедили. Гьарли-марли илала дугьби гIякьлумани парчдикIутигъунти сари. СМИ-ла пагьмучебти хIян­чи­­зарти-ургаб Гульжаннис декIар-декIарти адам­ти къаршибиркули саби, жа­мигIятлизир тIинтIдиубти нукь­сандешунира чедаиб. Шагьарла гIямру илис гIядатлати хIедиалра, рурси сари лерсигъунали кавлули сари. ПасихIкар МяхIяммад-азини бурули сай: «Ванзаличиб бегIлара гIяхIси ва хIурматласи къуллукъ саби, сабира мурталра бузахъес къиянси – адамли кални».
Драмализир илкьяйдали бу­тIакьяндеш дариб ДР-ла бурибти гIяртистуни А.Да­цие­ва­ни, С.Каримовани, театрла гIяр­тис­туни А.ГIялибековли, Х.Мя­хIям­­мадовани, М.ХIусей­новли, ГI.ГIя­лиевли, И.ХIясановли, А.Ба­тировли, Л.Абдаевани, ХI.Ими­нов­ли, М.Матаевли ва М.-С. ГIялиевли.
Спектакльличи хIербикIути гIяртистунала пагьмуртас вяхли дяхъибти хъутрачил гьунибаиб. Дигестили детаур художник Сальвадорли (И.ХIясанов) гьаладихьибти масхарала суратуни, Салманна (А.ГIялибеков) сунела сунези дурути, долларлис хасдарибти дугьби, Бариятла (А.Дациева) разиси гьав ва буралаби.


Спектакльла ахир биалли, мусибатласили бетаур, суненира хIер­бикIути пикрибулхъахъуси. ГIяр­тистка Хадижат Мя­хIям­ма­до­вани роль бузахъуси цIуръа, дурхIялис раибси Меседу гьанагарси бебкIали аррухили гIергъи, зайдухъунти дугьби спектакльла, ва иличил барх гIямрулара, насихIятли-вягIзали детаур: «Адам агара — ва илала хьуланира дебкIиб. Илкьяйдали гъамли дунъяра цIуръабирар, эгер цадехI гIямрулизив адам духухIейрули виалли, илис биалли, кIидехI гIямру лугути ахIен». Лерил секIайс сабаб – дигай бикIуси дарманагар изала…

Маргарита Арсланбекова,
ГIямарла Батирайла уличилси Даргала театрла жамигIятличил бархбасуни дузахъуси специалист