Писательличил дила тянишдеш
Ишдус, рахли мицIирли кали виалри, Дагъиста халкьла писатель ГIяхIмадхан Абу-Бакар 95 дус вирусири. «ГIуррара сецад гIяхIти жузи делкIишира илини, —бекIлизи башар дила, — гьанна бикайчи лукIалри».
Тамай 60 дусалра хIейубси писательла творчество 30-чибра имцIали жузлизи каберхурси саби. Ила кадерхурли сари илала хабурти, повестуни, пьесаби ва романти. Илала произведениеби хIясибли 12 кинофильм дураибти сари. ИмцIати кинофильмабас сценарийти делкIунсира ГI.Абу-Бакар сайри.
ГIяхIмадхан Абу-Бакар дарган мезливан урус мезлира устадешличил лукIусири. ЦацадехIти ГI.Абу-Бакарла произведениеби нушала улкала тах шагьарлизир ва цархIилти шагьуртазир журналтазир урус мезличил дурадулхъутири.
ГI.Абу-Бакар нуни 60 ибти дусмачивад валусири. Асубирар нуни, педучилищелизив учIухIелира,1960-1964-ибти дусмазив, илала сегъуна-биалра произведение белчIунси биэс. Амма дусмала бухъяндешли наб ил гьанбиркули ахIен.
Бархьси саби, башули бири нушала поэтуни ва писательти Сергокъалала педучилищела бучIантачил гьунибаэсра. Гьачам нушачи 5-6 даргала поэт бакIибтири, амма илдала ургав ГIяхIмадхан Абу-Бакар леврил наб гьанхIебиркур. Леври Сулайбан Рабаданов, Рашид Рашидов. ЦархIилти гьанбиркули ахIен.
ГI.Абу-Бакарличилси дила тянишдешлизи нуни халбирулра 1964 ибил дуслизиб роман-газетализиб урус мезличил дурабухъунси илала жуз «Даргала рурсби» белчIни. ГIе, итхIейчивад сай нуни ГIяхIмадхан Абу-Бакар валуси. Писательличил ну тянишварибси илала «Даргала рурсби» повестьли сайра. ИтхIели 17 дус виубси ну, Сергокъалала педучилище таманаили, Дахадаевла районна Вихърила гехIел дусла школализив учительли узулри. Чинабад бикибал хIебалас, наб ГIяхIмадха повестьличилси роман-газета бикиб. Ил нуни кIина-хIяйна белчIунра ургус.
Наб ил дебали гIяхIбизур биэс гIягIнилири. Ну писательли буруси гьарил девличи вирхарусири. Повестьлизибси шила у Уркух нуни Уркарахълизи халбарира. Дахъал маза дирутири Уркухъла колхозла. «ХIебиалли жузлизир авторли букIуначила дурутира гьарли-марли гIямрулизиб лебти букIуначила сари, —пикривикIулри ну. – Хъямла къаданибси гIинцбала анхъличила бургар жузлизибти хьунул адамти гъайбикIутира». Вирхаурра ну халаси ахIенси дубурла шилизиб ца дугилизиб урегал рурси акIниличира. ЦархIилван бурасли, ну ГIяхIмадхан Абу-Бакарли сунела жузлизиб гьанбушибси гьар секIайчи тамай вирхкарули уилра. ЧIянкIли пагьмукар писательцун сай илкьяйдали лукIес вируси. Цаибилгъуна, учIусини илала произведениебазиб гьар бархIи сунес къаршибиркути адамти чебиънилизиб саби писательла пагьмукардеш. КIиибил, дила пикрили, писательла пагьмукардешла лишан саби илала произведениеби гьамадли дучIес вирнира.
Ит дус бииши, «Дагестанская правда»-лизибрил яра «Комсомолец Дагестана»-лизибрил нуни ГIяхIмадха повестьличил бархбасунси сурат чебаибсири. Суратлизив ГI.Абу-Бакар жагьти рурсбала урга кайилри. Суратла удиб лебри иш белкIра: «ГIяхIмадхан Абу-Бакар сунела игитунала ургав». Вирхаурра вииша ну иличира, касили баягъи ит суратла бегI газетара, ну Мажалислизи вякьунсири. Колхозла дехла машинала кузовла кайибси нуни Мажалислизи ваайчи писательла повестьла игитунала уми тикрардирутири. «Насиба, Къистаман, Зайнаб, ГIяшура, Сакинат, Фатима» викIули, ахъли учIусири ну Мажалислизи ваайчи. Гьунчиб къаршибикибти адамтази хьарикIули, баргира Хайдакьла районна библиотека: газетализи белкIни хIясибли, библиотекализив уилри писатель сунела игитуначил къаршивикибси.
Къунби дуилри ил сурат касибси ва удиб белкI барибси журналистла: суратлизибти рурсби Насибахъали ва Къистаманхъали ахIенрину, Мажалисла кьакьалаб баргибти пулан рурсбири. Или биалра, журналист ишав дебали-декIар хатIаикили ахIен: суратлизибтира даргала рурсбири кьалли.
1968 ибил дуслизив ДГУ-лизи учIес керхурси ну гьарли-марли мицIирси ГI.Абу-Бакарличил къаршивиркули вираси. МяхIячкъалализибси Буйнакъскийла кьакьализибси «Дружба» кинотеатрлизи укьес билет асибси ну цацахIели илаб мерлабиубси Дагъиста писательтала Союзлизи дила шан ва унра Сулайбан Рабадановличи вашули вираси. Илав ГIяхIмадхан Абу-Бакарличилра чуйнара къаршиикира. Арбякьунси даршдусла 80 ибти дусмазив шагьарлизи гIяхIлад вакIибси наб иличил ца берк-бержличилси шадлихъличира кайэс бикиб. ГIурра къаршиикира ну ГIяхIмадхайчил ца шадлихъличив Мажалислизибад Уркарахълизи башуси гьунила дублабси урунжла мякьлав – ГIялихIяжила гIиниз бикIуси саби илис.
ХIера, илала лерилрара-сера жузи нуни делчIунти диъни халхIебарахIелли, илди сари дила чевяхIси писательличилти тянишдеш.