ГIяйшат МяхIяммадова акIубси сари ТIантIала шилизир. Илини тамандариб Дагъиста художественное училище ва ДГУ-ла филологияла факультет. Школализир ручIухIелил ГIяйшатлизиб лукIес иштяхI акIубсири, гIур биалли замана аркьуцад илала пагьму гьаргбиресбяхIиб. Илала цаибил жуз дурабухъун 2008-ибил дуслизиб «Моё сердце в горах» ибси уличил. Ил жуз хасбарибсири ТIантIала шила тарихлис, сабира даргала, Дагъиста цархIилти шималайзибад гIяхIцад декIарабулхъуси.
ТIантIала шила тарих декIарси хIебиэс бирару, шила халкьли чедаибти къиян-жапа хIясибли,1944 ибил дусла мартла 13-личиб лебилра шила шанти дуракаили, чечентала мер-мусаличи гечбарибтири. Илар дахъал къияндешуназир вецIну хIябра дус деркIили гIергъи, 1957 ибил дуслизиб шилизи чарбарибти саби.
ГIяйшат илди дусмала гIергъи риалра акIубси, бегIтани, хала бегIтани ахъибти гьундурира чедаибти къияндешунира сунела уркIиличи халаси асар барибтили детаур ва чеабиуси наслулизи дагьахъес, шила шантачи чедуркъубтачила хъумхIертахъес багьандан, дахъал баянти дучили, халати адамтала хабуртачи лехIризурли, мурхьси мягIнала жуз белкIун.
«Моё сердце в горах» бикIуси жузлизиб гьанбушили саби бахъал адамти, илдани шилис ва шантас гIяхIдешлис дарибти хIянчи, дергъла бутIакьянчиби, бузерила гьабкьяби, тухтурти, учительти ва бахъал цархIилтира. Чула уми гьандушибти-ургаб леб: МяхIяммад Сухъанов, МяхIяммад МуртазгIялиев ва илала узи, пагьмучевси тухтур НикIамяхIяммад, Ахъушала районнис бекIдеш дирули калунси ШяхIбан НикIатуев, МяхIяммад ГIяхIмадов, (Угъа МяхIяммад), ГIябдулла Шамакьиев, ШяхIбан Маллаев, МяхIяммад Баргъула, Рабадан КьадигIямаров. ТIантIала шилизибад бегI гьалаб чебяхIси даражала багьуди касибти рурсби Хамис НикIамяхIяммадова ва Марин Рабаданова, цаибти учительницаби Хамис ГIялигIямарова ва ГIяйша НикIамяхIяммадова.
ВегI акIубси шиличи сецад дигира хIурматра диэс гIягIнилира или гьанбикесли саби илцадра халаси хIянчи барили, шилисра шантасра багъишлабарибси жуз хIядурбарес багьандан.
ГIяхIти гъайличил, баркаллаличил гьанбушили саби ТIантIала урга даражала школализиб дахъал дусмазиб директорла къуллукъличиб бузули калунти ХIямшимала шилизибадти Нариман ИсмягIилов ва Муса МяхIяммадов.
Бунагь-хатIа урдуцаб мицIирли агартала, ара-сагъли хIербиаб ишаб лебти! Хаслира гапбаресли саби ГIяйшатли ЧебяхIси ВатIа дергъа бутIакьянчибачила баянти дучили, къел-хIерзи агарли бетахъибтира гьанбушили риъни.
ГьатIира ГIяйшат МяхIяммадовала гехIел жуз дурадухъи сари. Илдази кадяхъили сари чумал роман, повестуни, назмурти. Жузи имцIатигъунти урус мезличил сари, иличиблира аргъесли саби илала пагьмула бугадеш, урус мезличил халаси белкI балкьаахъес устадеш.
Авторли сунела бегIтачилара дигиличил белкIи сари. «Дубуртала макьам» («Мелодия гор») бикIуси повесть багъишлабарили саби сунела дудешлис. «Осколки разбитого сердца» бикIуси романнизир дебали жагати дугьби багъишладарили сари нешлис.
Ванати дугьбачил гьанбушили саби спортсменти, чулира Дагъистайзир ва илала дурар детерхурти абзаначир гьаларти мерани дуцибти. Илдала лугIилизиб леб ГIябдулла МяхIяммадов, ХIусен МяхIяммадов, МяхIяммад НикIамяхIяммадов, Муслим МуртузагIялиев, Муса Айгубов, Сурхай КьурбанмяхIяммадов, Аминат МяхIяммадова.


ГIергъити дусмазир дурадухъи сари назмуртала хIябал жуз: «Нешла уркIила ванадеш», «УркIила макьамти», «Савлила зубари» ибти умачил. Илдазирти имцIатигъунти назмурти дурхIнас багъишладарили сари.
Чумал мерличир, декIар-декIарти жузазир гьандуршули сари ГIяйшатли нешли дурибти гIякьлуми ва илди сунес сецад багаладиубал ишкьяйда иргъахъули сари: «Нешла гIякьлуми чехIесибси риаслири дила гIямрулизир сецад хатIаби диэс дирил или пикрирулхъули рирус гьаман! Ил багьандан бурулра — нешла гIякьлу чесибси чилра пашманхIейрар или!» ГIяйшатла повестуназир ва романтазир дурибти пикрумани гIямрула дахъал анцIбукьуначи учIуси сагаси хIерличил хIерилзахъули сай.
— ЛукIес гъира набзиб школализир ручIухIелил акIубсири, — гьанбиркахъули сари ГIяйшатли. — Нуни имцIали дучIули рираси ГIяхIмадхан Абу-Бакарла жузи, илдазиб бурути рурсбала, хьунул адамтала кьисмат мурхьли пикрибираси, илдала мерлар ну риаслири се бирасира или гьанбиркули бири. ЛукIес ибси гъира набзиб цIакьбиахъубсира ГIямадхан Абу-Бакарла жузани сабри. Бунагь-хатIа урдуцаб сунела, ил пагьмучевси адамлис, машгьурси писательлис баркалла дила уркIилизиб муртлисалра калунси саби.
«Тени прошлого» бикIуси романнизир ГI.МяхIяммадовани дахъал духути пикруми делкIи сари. Авторли бурули сари адамли хатIаби дирниличила, гьачам бетаурси хатIа гIур тикрархIебарес багьурсила игъбарличила. Къугъали бурули сари дурхIнала гьалабси бегIтала чеблаличила, бегIтала гьалабси дурхIнала чеблаличила. «ГIямру нушаб гибти сари Кьудратла ВегIли ва нушани илгъуна савгъат кьиматлабарес балули диэс гIягIнитира», — рикIули сари пагьмучерси писательница.
ГIяйшат МяхIяммадова сунела хъалибаргличил дахъал дусмазир МяхIячкъалализир хIеррирули сари. Илала гIямрула вархкья Кьурбан Айгубов гIяхIси адам, хIурмат сархибси педагог сай. Илини гIяхIцад дусмазиб Красноармейскла ва МяхIячкъалала 26 ибил школабазив директорла къуллукъличив узули, чебетаибси хIянчи бариб. Кьурбай ва ГIяйшатли абикьур хIябал урши-рурси, гьанна илдала биштIатачиб хIулбукIри чебиули саби. Шиличил уржибси бархбас бузахъу. Шантани ГIяйшат МяхIяммадовала хIурматлис шадлихъ дураберкIиб ва гъайбухъунтани гIяхIти пикруми дуриб. Саби акIубси шилизиб ГIяйшатла ва илала гIямрула гьалмагъ Кьурба халаси хIурмат лебли биъниличила бикьридеш дируси анцIбукь сабри ил, лебилра шантас ва бакIибти гIяхIлас разидешли бетаурси. Диаб разити бурхIни чула гIямрулизир гьаннала гIергъира!
Марьям Ильясова,
ТIантIала школала мугIяллим

