Гьалжанали тIембикIуси майдан
МикIхIила шилизибад 10 километрла тяйдили Халадарги бикIуси халаси вацIа леб. Ил вацIализи адамти МикIхIила хабардерхурти гIенбала карьерлизибад, Чупалавла дякьличибад бамсриахъес ва ряхIятли замана беркIес башути саби. Илкьяйдали эмхIечил урцуйчира башар.
Ил вацIала дайлаб азир рангла вава-кьарли варакьбарибси диркьбик, авадан майдан леб. Иличиб миъван дяргIибти шараб-шинна гIиниз леб. ВацIализи эмхIечил урцуйчи ва ил-алавси мерличи маза-масличил дуки бакIибти шинни бужес, шин ардухес ила башар. РяхIятли кабиили бамсриихъу.
Ил Халадарги бикIуси вацIализир пурпила, шимла, пIялпIялагла, хурла, жярла, биризла, сирмугла, ядала, хъярла, гIинцла, жунабла дерхъибти галгуби лер. ЦIедешла жура-журала кьадубира тIинтIдиубли сари.
Ишаб наб бурес дигуси Гьалжанали тIембикIуси курортла кьадрила, аваданси, адамти ясирбурцуси илдала дардани ибгуси мерличила – вава-кьарла кьалтинничила, адамти сагъбируси цIуба арцгъунти шинна гIинизличила саби. Ил аваданси, эркинси курортла мер-мусаличи Зуримахьила гумила удибси шурмала къадакад, Къапирагъла къадакад машиналичив вакIес вирар. Ил гIинизла шин шурмала къадакад цархIилти шиннизи дархдикили, Зуримахьилизирад, Дегварад, ДешлахIярлизирад дикили Каспи урхьулизи дархдиркули сари.
Ил Гьалжанали тIембикIуси кьалтинничиб шадли замана беркIес, дяргIибти шарабли бужес, вацIакад къунзбикIес ва жура-журала цIедешли букес МикIхIибад ва цархIилти мер-мусаличибад башули адамтани тIабигIятла лазат кайсули саби.
Иларти лерилра лигIматунани: умуси гьавали, шараб — шинни, цIедешли, дарма кьарли, уркIи ряхIятбирули, гьав ахъбурцули, кьаркьала ара-сагъбирули, гIямруличи иштяхI ва гъира алкIахъули саби.
Илкьяйдали МикIхIила, БирхIела, Къара шурмала тарихличил тянишбиэс, бяркъес, иларти гIинкъурбала духIнарти диштIати хъулрачилра тянишбиэс Дагъиста шел краевед-мер-муса руркъянти бакIили саби. Илдазиб тарихла гIилмула кIел кандидат леб. Илди халаси кьасличил, мурхьти пикрумачил, бузерила хIясил биахъес умутличил бакIилри. Илдани чус жумягIлис баарила кьадар хурегра касили, палаткабира хIядурдарилри. Илдала кьас сабри гIинкъурби руркънила шайчибси бузерира даимбарес.
Илдазивадси цали хабар аргъилри БирхIела къадала шурмазирти хабарла гIинкъурбачила ва иларти хъулрачила.
ГIиникъларти диштIати хIябцIали хъайчила къантIси баян гьалабирхьис. Ил гIиникълизи адам ацIес вируси ахIен. Ила аркьуси гъярцIа дякь букьбуири. Ила бегI гьалаб абацIибти микIхIенти ХIяжихан ХIяжиханов ва Ильяс Ражабов сабри. Амма секьяйда?
Мякьлабаси вацIализирад гъярцIли дакIибти чумал галга урдяхъили, цализи ца дигьи, гIиникъла гьала тIашдатурли, гьаяра бигьи илди галгубачибад бухIна абацIиб. Удиб галгуби дуцили тIашбизуртира лебтири. ГIиникъла бухIнаахъибхIели, илди тамаша-хIяйранбиубтири илабси хъулрала «шагьар» чебаили. ГIиникъ гехIел метрла бухъянси, авал метрла бягIуси буили саби. Илар илдани дейгIун 30 диштIати хъали, кIел-хIябал метрлагъунти. Шиличи душман чевхъунхIели хьунул-дурхIя, бухъна-хъяя, зягIипти берк-бержра касили илди гIинкъурбази бикутири. ИтхIели ила адамти башеси гъярцIа дякь лебсири.
БирхIела къадалаб ил гIиникъла бухIналара балли чебиуси ца музагъуна мер лебси саби. Ил музаличивад 10-11 сягIятличив хIерикIалли, берхIила нурли гIиникъла бухIнала шалабирули саби ва чебаэс вирули сай. Мер-муса руркъянтани гIиникъла бухIнала чебаибхIели ила абацIес мер агниличи децIбикIули палаткабази чарбухъун.
Мер-муса дяркъес бакIибти бамсурли, бархIехъ кьацIлира буки, ихтилатбикIухIели, галгубала ургабад «Ав»- ла тIама аргъили саби. Абизурли хIербикIалли, чучидяхIли эмхIегъунти буцIи ляркьули. Илди уркIбухъи саби, амма уруххIебиуб. Илдани хъаранази цIа алкахъи духъянти чIалхьубира, дисбира барднира касили хIядурбиуб. Цализиб ца кабирхьан тупанг лебри, цархIиллизиб набтли бакибси сиркьа бухъянси чIалхьаличи баршили илизи цIадихьиб. «Ура!»-ла тIамаличил илди буцIачибяхI батбихьили саби, амма буцIи уруххIедиуб. ИлхIели илди цIа алкунти чIалхьнани буцIачи иртесбяхIили саби. ИлхIели буцIи урухдиубли гIеладяхI гьардухъун. Цали патиран чячмали бицIили тупанглизибад игьубли халасигъуна бецIла бекIлизи чегахъиб. ГIур хIила тугъра гIелаб батурли, буцIи дебшили ардякьун. ИлхIели илди буцIас гIергъи архIебякьун, бамсурлири, цIябра даилри.
ГIергъила бархIи хIила къел хIясибли бякьунти илдани бебкIибси бецI баргили саби. Илдани гули чеббердили палаткаби лерси мерличи хиб ва ахъси гарас барили бухIна зярхIси мурчI кабихьили, тIинтIбарили гарасличи чебяхIкахъили саби. Ил бецIла гули чебаили ила буцIи гIур, мажахIят, дакIес!