Нуни дебали хIурматбируси саби библиотекала хIян­чи­­зартала. Илдазир ди­галли нушала Дагъиста пи­са­тель­­тала, дигалли дурала улкнала пи­сательтала ва гIялимтала жузи лер. Ил багьандан илаб бузути хIян­чи­зар­тас­ра мурталра жузачил замана бур­кIес, имцIали бучIес имканбикIули саби.
Ишар наб гьандикиб дила дур­хIядеш, библиотекализир кадикибти анцI­букьуни. Бурасли, ну Хъярбукла ши­лизибси школализир ручIусири. Школала библиотекализир рузуси Асия бикIуси пергер хьунул адам рири. Ил нушала школала директор ГIялихIяжи ГIялиевичла гIямрула рархкья сарри. Библиотекализирти жузи делчIи гIергъи, ну илдала хъулира рашули рираси сегъунти-биалра жузи касес или. Илини халаси сабурличил жуз луги. Гьайгьайрагу, заманаличиб ил чарбарес нура къайгъилизир рираси.
РиштIахIейчирад ну жузала гьалмагъ ретаурра. Убай нешла хъарбаркьуни тамандиубхIели, дугели бу­чIули рираси жуз. Убай нешлис илра гIяхIхIебилзи, пилтализи картIуси набт харжбирахъулри или тIама-гьама ахъдурци. Илини ралтуси риаслири хIябилра дахъал жузи дучIаси или гьанбиркусири.
Ишди бурхIназир наб Зеленоморск шила библиотекализи рукьес кьадарбиуб. Ну илаб бетурхуси хIянчиличил тянишриубра. Библиотекализир рахъхIи рузуси ИсмягIилова Райзанат МяхIяммадовнази суалти хьардиули, гIяхIцад баянти дагьурра. Сунес хIялалдиъ, пергер хьунул адам Дагъиста культурала рурибси хIянчзарла уличира лайикьрикили сари. Илини библиотекализиб 45 дус хIянчи барилри. Иличил рарх, набчил халаси гьунибаъни дураберкIес ракIилри Каспийск шагьарла 15 ибил школала урус мезла ва дарган мезла мугIяллим БяхIяммаева Жаврият ЖабрагIиловна.
Буралли, ил библиотекализиб бузули саби «ЧяхIринка» бикIуси хьунул адамтала клубра. Илала вакилти, шимазибад гьести гIямрула хьунул адамти, школала дурхIни, гьар-урла палтарли бегIбиубти жагати чехьерти цалабикилри. Гьайгьайрагу, ну илдани чула устадеш чедиахъниличи рирхулри. РГВК-ла телевидениелизиб «Адамти ва замана» передача хIядурбирулри нуни.
Илцадра-декIар халали ахIенси библиотека жузани жагабарилри, ца бяхIлизи даршилри ЧебяхIси ВатIа дергъла бутIакьянчибала суратуни, итил бяхIлизир лерри СВО-ла бутIакьянчибала суратуни.
Балбуц бехIбихьиб Жаврият БяхIяммаевани. Илини дургъбазиб алхунти чула шантачила гьанбикахъиб.
— Нушала биштIаси шилизибад 20 урши СВО-лизи арбякьун. Илди-ургаб чархIебухъунтира биуб: Сулайбан Сулайбанов, Симран Ванатиев, ХIу­сейн Рабаданов — чула бунагь-хатIа­ли­чивад Аллагь чевкерхабну, — рикIи ил.
Библиотекализир лер 13 азир жуз. Илди делчIес башутира сеналра камбирули ахIен: дурхIнира, халатира, гьести гIямрула адамтира.
Ну ила ракIайчи дила жузала выставкара хIя­дурбарили чебаира. Бал­буцличирра декIар-де­кIар­ти темаби хIясибли, ил лу­гIилизир – СВО-ла бутIакьянчибас хас­дарибтира, дила назмурти зайду­хъун.
— Нуша дахъхIи хIерлири Аминат ГIяб­дулманапова гIяхIладли ра­кIайчи. Илала наз­муртира гьамадли гIерасести, мурхьси мягIналичилти, уркIиличир дагьести са­ри. Илала дугьбачил гIяхIцад далуйтира дучIули дирехIе, — аргъахъиб Ж.Бя­хIям­маевани.
Балбуцличи ракIибси Каспийскла 15 ибил школала урус мезла ва литературала мугIяллим Сейранат ГIу­ма­ровна назмурти дучIуси гIяхIси уста сарли уррухъун. Илини Дагъис­та ва урусла поэтунала гIяхIцад наз­мурти уркIиличир далулри.Балбуцлизир бутIакьяндеш дарибти рурсби Р.МяхIяммадовани, А.Бя­хIяммаевани, М.Мя­хIяммадовани, А.Шейх­­­гIя­лиевани, П.Саламовани, Къ.Ших­гIя­лиевани дел­чIунти назмуртира дила сарри.
Буралли, гьунибаъниличир дахъал масъулти ахъдуциб. Библиотекала заведующая Райзант ИсмягIиловани миллатуни-ургабси цадешла масъалаличи лебталалра пикри битIакIиб. Ил темалис хасдарибти назмуртира делчIун.
Балбуцла бегIлара жагаси бу­тIа­ли бетаур даргала гьар-урла гIя­датуни чедаахъни. Гьести гIямрула хьунул адамтани урши сирила каркьухIели бучIуси далай зайбухъахъун, хIябкубти делчIун, къалабали иранти гьаладихьиб. Илдани чугур касили, барх пергер далайра белчIун.
Клубла, Россияла халкьанала культурала центрла директор Мадина ГIялиевани буриб:
— Культурала центрлис «Чахри» ибси у 1987 ибил дуслизиб бедибсири. Нушала коллектив, даргала гIядатуни ункъли хIядурдарили, Дагъиста шагьуртази, районтази бузерила архIябачи башар, чула пагьмурти чедиахъу. Франциялизивад вакIибси журналистлира нушала хIянчизартала хIянчи чихъли кьиматлабариб. Сабухъчебси бузери багьандан, Дагъиста культурала Министерствола шайзибадра илди чуйнара ХIурматла Грамотабачи лайикьбикиб. Буралли, нуша мурталра сагасилигIир умцIули дерхIе.
«ХIушала шилис Зеленоморск ибси у чили бихьибси?» — хьарбаира нуни илизи.
— Нушала Райзанат ИсмягIи­ло­вала дебали духуси, дагьричевси дудеш вирусири ИсмягIилов Мя­хIям­мад ГIяхIмадович, — рикIар ил. — ЧяхIрижила шилизив ил школализив узусири. Ил тарихчи сайри. Ил шилизив цаэсил чебяхIси даражала багьуди касибси мугIяллим сайри. Нуша гечдиубхIели, иш пергер сабухъчебси ванза сабри. Жагати шиниша авлахъунира, мякьлаб хьанцIа урхьура чедаили, илхIели пикри-пикриухъи МяхIяммад ИсмягIиловли илис «Зеленоморск» или бурибсири. Ил у лебтанилра кьабулбариб. Гьанна ил нушани пахруличил бихулра ва Мя­хIяммад ГIяхIмадович гьаниркахъура.
Иша гечдиубти нушацун ахIенри, нушачил барх лебри санахъарилантира, 1965-66-ибти дусмазир. Чи нушачи гIяхIладли вакIалра, арукьес хIейгахъу. Гьанна ишаб хIербирули саби кIарахъанти, булегиби, лезгиби, къумукъланти. Лерилра нуша уржили хIердирулра. Шилизир лер сагабарибси дурхIнала анхъ, мижит.
Нуша балбуц таманбиубхIели, гьар­гала дурадухъунра. Илар жагати делхъличил шадлихъ даимбиуб. Пергер гIя­хIялдешра дарили, савгъатунира гили, тяп мекъличирадван гьунирдатурра нуша ЧяхI­рижила шантани. Тамаша ахIену, нуша дура­дулхъухIели, саламбикIусиван закибад са­молетра гъамбиуб. Гамадли ахIенри вава­либяхъибси, хIебла гьавали гьигьбикIуси Зе­леноморск бархьбатурли, хъули чардухъес.
Баркалла биаб хIушаб, хIурматла чяхIрижиланти. ГIяхIла хабурти дихулицун башаб хIушачи гIяхIли. ГьатIира баркалла хала бегIтала гIядатуни ахIерли хIердарнилис, хъумхIертнилис, илди чеалкIуси наслулизира гIерисахънилис. Ил ахIену нушала дурхъаси давлара?!

Аминат ГIябдулманапова,
Дагъиста халкьла поэт