Дагъиста пахру

МухIела шилизибси Сумен Кьурбановла у би­хуси гимназиялизир лер Игитла хIурматлис багъиш­лабарибси «Стена памяти» бикIуси стендра, «Игитла партара».
Стендличир лер Сумен Кьурбановличила, ил ургъули калунти мер-мусаличила, илини да­рибти гьунартачила дахъал белкIани, суратуни. «ПОМНИМ! ГОРДИМСЯ!» би­кIу­си халати хIурп­ра­чилси белкIра леб, ил белкIла халаси мягI­на лебси саби. Се­на­хIенну, гьарил адамла уркIилизиб ит къиянси дергъла ман­зилличила, халкьли чедаибти къиян­дешуначила гьанбикуни ва пикруми кавлули сари.
Чеал­кIуси наслулизи илдигъунти анцIбукьуначила, хала бегIтани дарибти гьунартачила, чедаибти къиянтачила, ЧебяхIси ВатIа дявила манзил бухъян­битIунси 1418 дуги-хIерила духIнар, дахъал ша­гьуртира, мер-мусара азаддатахъес ка­дикибти дургъ­бачила, ил тарихла бяхIличила гьан­буршес ва хъум­хIертахъес хIяжатси саби.
Ил стенд хIядурбарили саби гимназияла мугIял­лимтани, директор СалихIов МяхIяммад Сали­хIо­вичли ва Игитла гъамтани.
Кьурбанов Сумен Кьурбанович акIубси сай Ахъушала районна МухIела шилизив, хIурматла хъа­ли­барглизив 1898 ибил дуслизив. Дагъистайзиб Совет хIукумат кабизурхIели комсомолла къяянази керхур ва шила Советла секретарьли узес вехIихьиб. Буйнакъск шагьарлизибси педагогическое училище таманбарили гIергъи учительла санигIят касили, школализив узули калун. 1939 ибил дуслизив Сумен Кьурбанов ХIинтIала школала директорлира узули, сунела бузерила гьуни даимбирули калун.
1942 ибил дуслизив Сумен Кьурбанов ВатIайс къуллукъбарахъес ХIунтIена ГIярмиялизи арукиб. Ил дусла апрель базличивад ЧебяхIси ВатIа дергълизира. Гьаланачи ил гъабзадешличил ургъи Нальчик, Кисловодск, Ессентуки, Железноводск шагьурти душ­мантази азаддалтахъули. ГIур ил Краснодарла край­лизибси Красная Балка бикIуси шилизив вяхъиб. Амма Сумен Кьурбанов гIелумхIейзур, ургъес даимиуб ва 6 душман кабушиб.
1943 ибил дуслизив С.Кьурбанов Северный Кав­казла фронтла 56 ибил гIярмияла гвардияла ст­рел­ковая дивизиялизив ургъули калун.1943 ибил дусла ноябрьла 3-личив С.Кьурбановли жигарла бутIакьяндеш дариб Керчьла проливлизир кадикибти цIакьти дявтазир. Душма чекьурти хIярхIубала заб­лиуб С.Кьурбанов левси отрядлизи душманти-де­сантникуни бухIнаберхур. Илаб гIяхIгъабза ургъан Су­менни шел душман къирбариб. Илкьяйдали, дя­ви­ла гьуни ихъули гъабзадешличил ургъули, бахъал фа­шис­туни агарбирули калун. Гъабзадешличил ур­гъу­ли суненицун душмантала дзот баргаэс бажар­диикиб. 1943 ибил дусла декабрь базличив С.Кьур­ба­нов къел-хIерзи агарли веткахъиб.
1944 ибил дусла майла 16-личив СССР-ла Вер­хов­ный Советла Президиумла ХIукму хIясибли, Сумен Кьурбановлис Советский Союзла Игитла у бедиб.
Илкьяйдали, МухIела шилизиб леб Игитлис багъишлабарибси бюст, С.Кьурбановла у бедили саби СПК-лис ва шила ца кьакьалис.
Леб МухIела шилизибад Афганистайзир ка­ди­киб­ти дявила анцIбукьуназир бутIакьяндеш да­риб­ти гIяхI­гъабза бургъантира.
Гьанна биалли бахъал леб МухIела шилизибадти СВО-лизир бутIакьяндеш дирули, гьунарти че­ди­ахъули, ВатIа хъархIергардеш балтахъули, чула гIям­ру кьур­бандирути бургъанти. Леб илди-ургаб са­б­и-гIя­хIъу­лали арбякьунтира, вягIда хIясибли ва жи­барили ар­бу­киб­тира.
Аллагьли лебилра жяв-жявли Чедибдешра сархили, ара-сагъли чула бегIтачи, хъали­бар­гуначи ва дурхIначи чарбухъахъес кьа­дар­би­ахъаб!

Сабият ГIябдуллаева