Черетаэс бажардилизирси тухтур

Районна больницала бекI тухтурла заместитель, тухтур-инфекционист, сунечи хъарси чебетаахъили таманбарес мурталра чекаризурси Лейла Гъазиевна Ражабовачил ишди бурхIназир гьунираира ва камси ихтилатбарира. Ил газета бучIантасра гьалабирхьулра.
— Лейла Гъазиевна, тухтурли рузес рехIрихьибхIейчирад сецад замана бикили ва илгъуна санигIят чеббикIниличи разилирив?
— Наб тухтурла санигIят риштIахIейчибад гIяхIбилзули бири. Дила кьас бегIтанира гIеббуциб ва Дагъиста Пачалихъла мединститутлизи карерхурли, 1991 ибил дуслизиб диплом касира. Нуни бекIбархIи чеббикIибси хIянчи тухтур-инфекционистла сабри ва республикала центральная инфекционная больницализир рузес рехIрихьира. Ил мерличиб нуни верхIел дус хIянчи барира ва инфекционистли узуси тухтурла къайгънала сецад халаси кьадри лебал багьурра — изала заманаличиб белгибирнилизиб, сагъбирнилизиб, гьатIира дебали — чейхъути излумазибад мяхIкамдеш бирахъес адамти бурсибирнилизиб.
Илаб барибси хIянчили ну гIяхIил пикрирухъахъунра тухтурла жавабкардешличила, ил сабабли наб хабарагарсили бетхIеур республикала Министерстволи Лавашала районна больницала чейхъути излумала отделениела заведующаяли рархьни. Ил мерличибра нуни набчи хъарси чебетаахъили таманбарес къайгъибарира. 2001-ибил дусличирад Ахъушала районна больницализир инфекционистли рузулра ва гIергъити дусмазир бекI тухтурла заместительла къуллукъунира дузахъулра.
— Тухтур инфекционист сарливан хIуни се барес чебсил бурили дигахъира.
— Набчиб чебси саби чейхъути излумазибад мяхIкамдеш гIеббуцни, илди дакIудухъалли — къалабати тяхIурти далдурцни. ИшбархIилис, машаАллагь, нушала районнизиб тIинтIбиубси чейхъуси изала агара. Нуша лерилра — больницала чейхъути излумала отделениелизиб бузути тухтурти Раисат ГIисаева, МяхIяммадгIяли МяхIяммадов, эпидотделла заведующий МяхIяммад МяхIяммадгIялиев, фтизиатр МяхIяммадгIяли ГIялибеков, шимазиб, махьурбазиб бузути медицинала хIянчизарти цадиубли, цали ца гIердуцили дузес бажардидикахIелли, гьаннала гIергъира халкьла арадеш мяхIкамбирнилизир чедетаили, нушачиб гIяйиб хIебиэсли хIянчи бетарар.
— Се саби инфекционистла хIянчилизиб бекIлибиубси?
— БекIлибиубси саби зягIипвикибсила изала заманаличиб, дурусли багьни. Чейхъути излумала лишанти дахъалгъунти цаличи ца мешути сари, тухтурлис хIяжатси саби хатIахIейкес, зягIипси сагъвирар жявли илис хIяжатти дармунти дагьурли, заманаличир гьар секIал детурхахъалли. ГIягIниси саби лерилра анализуни дарахъес хъархIебарили, хаслира сегъунти хIяжатлил багьурли, илдицун дирахъес замана бухъянхIебитIахъес багьандан.
Инфекционист дебали чекайзурли виэс гIягIнили сай дармунти дархьли делкIес, ца изайс делкIунти цархIил шайчирад диргаладухъестили хIедиахъес.
Илгъуна тяхIярличи, гьайгьай, чекайзес гIягIнили саби гьарил тухтур, инфекционист хаслира, сенахIенну чейхъути излуми сагъдирни имцIаливан антибиотикуначил бархбасунси сабхIели, ва илди далкIли пайдаладиралли, гIяхIдешличиб зарал имцIали бетаэс асубирухIели.
— Лейла Гъазиевна, се саби, хIела пикрили, тухтурла санигIятлизиб бекIлибиубси?
— Дила пикрили, тухтурла санигIятлизиб бекIлибиубси се сабил жявлил гIячихъбиубси анцIбукь саби — зягIипси сагъварни. ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар. ЗягIипсила бурусиличи пикриличил лехIяхъили, илала уркIи паргъатбарни, кьакьадеш чебарбукни, гIяхIдешличи вирхаахъни. Тухтурлис зягIипсини аргъесли, медицинала терминти шайчир датурли, гъайикIес чараагарси саби.
Бархьли бурасли, тухтурла хIянчилизиб се сабил бекIлибиубси нушаб бахъ гIячихъбиубсири коронавирусла манзиллизиб, мадакIабну гIур илдигъунти дуги-хIери! Больницала бахъ гIяхIти чумал тухтурра, цархIилтас кумекбарес тIашкабизурли, саби гIямрулизибад арбякьун. ИтхIелла манзил гьанна муэрван гьанбиркули саби: бекIбархIил хъарбарибсири хасти палтар челгьахъес, гIур биалли, зягIипти бахъбаибхIели, палтар дарсдиресалра замана агарсири, зягIиптачи уркIецIидулхъули вегIличила пикриухъес гьанбиркули хIебири, дуги-хIери больницала духIнар дуркIутири.
— БекI тухтурла заместитель сарливан хIечи хъартира гIяхIцад хIянчи дургар?
— Набчи хъарси саби районна больницала шайзирад Министерстволизи дашути отчетуни, багьахъниби къелгIердикес, илди дурусти далилти дурхьес бажардибиркули саби ва чедирад гIяйибти дашули хIедирар.
Чекарилзули рирус медицинализиб се лебал сагаси, адамтас гIяхIси багьес ва пайдалабарес. Ашкарливан, чейхъути излумала жураби дарсдикIули, дахъдикIули сари, иличи мешули, гIялимтани хIядурдирути ва дурайути дармунтира сагадикIули сари.
Тухтуртачиб чебси — сагаси багьес, зягIипсилизи гIяхIси гъай бурили, уркIичевварес ва дармунти дархьли делкIи, илала аги гIяхIбиахъес. Шимазиб, махьурбазиб бузути тухтурти совещаниеличи башули бирар ва нуни багьурси сагаси се-биалра, илдази бурили, аргъахъили, чула хIянчилизиб манпагIятбиахъес къайгъибирули рирус.
Халаси кьадри лебси саби диспансеризацияла, вакцинаби дирнила. Илдачилара бурули саби нушала тухтуртани, бурули рирус нунира. Изала заманаличиб белгибарниличиб гIяхIси лебси ахIен!
ВегIлис гьанбиркули биалра, ара-сагълира или, дигIянабикибси, дакIухIебиубси изала биэс бируси саби. Чумра илдигъунти анцIбукь гIячихъдиуб диспансеризация дураберкIибхIели ва заманаличиб хIеруди гIеббуцибхIели сагъкабиубли, баркалла бикIули адамти арбякьун. Тухтуртас баркалла бикIнилизиб ахIен анцIбукь, — чула гIямрулис лебси урехи агарбиънилизиб, чула дурхIначи, гъамтачи заманалис гьалар анцIкьи-децI чехIедуркънилизиб саби.
Дебали чекайзес гIягIниси саби мяхIкамдеш барес дулекI, кIацI, варгла духIнарти биркIантази инфекция хIебикахъес, хIи умули диахъес. ХIила анализунани дахъал секIал гIячихъдирути сари, диспансеризацияличи авараагарли хIерикIни — вегIла гIямрула кьиматбарес хIебални биалли ахIенси, цархIил тяхIярли бурес хIейрар.
ГIячихъли саби, гьарилличи сунес кьадарси лябкьуси биалра, бикIули бираргу «Аллагьла кьадарра адамла баркьудира дарх дашути сари» или. Кьудратла ВегIли гибси арадеш бихIес къайгъибарнира адамличиб чебси баркьуди саби.
— ХIела дурхIнани чеббикIибу тухтурла санигIят?
— Илдас цалисалра дигули ахIенри. Белики, коронавирусла къиянси замана больницализир дуги-хIери дуркIуси нешличи кьакьабикIнира чула гьанбикуназир калун диэс! ХIябалра бучIули саби: юрист, экономист, учитель — чердикIибти санигIятуни илди сари.
— Гьарбизурсили бетааб гьаннала гIергъира хIела санигIятра, игъбарла уббухъаб хIела дурхIнала гIямрула гьунира!
— Баркалла!

ПатIимат Маллаева