БусягIятла тIа­ла­­бу­начи дал­ди­киб­ти…

«ГIела гIебшнила бурхIни далтIули дирар мурталра. Наб биалли илди дигахъис, ахIерси учIан», («Дни поздней осени бранят обыкновенно, Но мне она мила, читатель дорогой»), — викIусири Александр Сергеевич Пушкин сунела «ГIебшни» бикIуси назмулизив.

Бархьси саби, поэтлис гIебшни дигахъути дуилри. «ГIебшнила замана дила жагьдеш гIуррара набчи чардулхъути сари», — викIусири ил. ГIебшнила замана поэтла лукIес иштяхIра имцIали бирусири. Мисаллис кайсехIе илини Болдино шилизир деркIибти гIебшнила бурхIни. ИлхIелигу Пушкинни сунела дахъал гIяхIтигъунти произведениеби делкIунти! Ил багьандан дурги илис гIебшни дигахъутира.

ИшбархIи МяхIячкъалализир хIердирути нуша лерилра поэтуни ахIенрану, гIядатла адамтира. Нушаб гIягIниси ахIен ишди гIергъити ца-чумал бархIилизибсигъуна бегIлара нясси гIела гIебшнила аргъ. ГIягIниси ахIен шагьарличи чекабихьунси дирихьла пардав, чинавяхI вашадлира вяхIлизи чейгуси бяргIибси дягI (ГIе, МяхIячкъалализиб имцIали илгъуна дягI саби бируси), тIашбизагарли кадашути заб, кьакьурбазир гьар мерличирти нясти шинна кIуври…
Рахли ишгъуна аргълизир мурталраван шинна турбаби даргдердалли, шала бишалли ва хъулрази газ хIебашалли, се бирусив илхIели нушани? Се?

Бурасли, нушала шагьарлизиб илкьяйда бируси саби. Дила илди урхIли дурули дакьибти гъай ахIенну, нуни чедиули диубти анцIбукьуни сари.

Нушачиб имцIаливан хутIла шала билшули бирар. ИлхIели лерилра хутIличил дузути гIягIниахълуми тIашдилзан. Рахли дугели хутIла шала бишалли, цIябдешра челябкьян.

Селис нушачиб имцIали шала билшусив или ну гьачамцун ахIенра пикриухъунси. Гьари, ил суайс наб нуни жаваб гес кьасбирисра.
Цаибил, буркьбиубси хутIла линиялизиб энергия беткайхъниличибли (арбякьунси даршдусла 70 ибти дусмазир илди линияби дитIакIибти сари ва 70 процентла дуркьдиубли сари).

КIиибил, арбякьунси даршдусла ахирличибад хутIла линиябачи гуж имцIабиъниличибли. Сагати тукенти, кофейняби, машинаби далдирути мастерскаяби, заправкаби ва цархIилти хутIличил дузути бузерила организацияби имцIадирули сари. ХутIла линияби биалли гьаларла сари, эскидиубти ва дуркьдиубти. Илди, бехIемцI бетаурли, сари сарил хIедузандиубли сари.
ХIябэсилра сабаб бурасли, сегъуналра вягIда агарли ва чизилра баянти хIедагьахъурли, хутIла энергия харжбирнилизиб, цархIилван бурасли, ил билгI­нилизиб саби.

Газ билшахънила сабаб, дила пикрили, газла турбаби заманаличир далхIедирнилизиб бургар.
Шагьарлизир шин тIашдилзнила сабабра шинна дуркьа турбаби сагатани дарсхIедирнилизиб саби.

Илди хIябалра чедирти анцIбукьличила дила цахIнабси пикри ишгъуна саби. Нушала шагьар 300-400 азир адамлис хасбарили тIашбатурси саби, бусягIят шагьарлизиб биалли миллионничибра имцIали адам хIербирули леб. 300 азир адам хIербируси шагьарлис хасдарибти хутIла, газла ва шин дашахъути гIягIниахълуми миллионцад халкь хIербируси шагьарлис диули ахIен. Ил багьандан лерилра илди бусягIятла заманала тIалабуни хIясибли сагатачил дарсдарес чебиркур. Леву нушала шагьарлизив илдазив виркьуси? ХIебалас.

 

ХIяжимурад Ражабов