Кавказла рухI сари

Дагъистан ибси дев дубуртала ма­кьам­ван зай­би­кIу­ли са­би, пасихIдешли ва пах­рули би­цIибси. Буралли, Ду­буртар Улкала илгъуна си­пат гьарли-марли бархьли биъ­нира тасдикьбирули саби. Рес­пуб­ликала мер-му­са­личирти бекI­лидиубти ли­шан­тани – ахъти дубуртани, ук­тем­ти чIак­нани ва чисалра му­тIигI­­хIе­дакIибти шимани урхI­ме­шули ахIенси къугъаси сурат алкIахъули саби.
Дагъиста дубурти илди къар­къала къалубицун ахIен, ил­ди Кавказла рухI сари. Хъар-кьа­ма закличил дархди­кибти ду­б­уртани чи-дигара хIяй­раниру.
Дубуртала черкад уктемли кIайдяхIибти чIакнани дагъистанлантала хIял-тIабигIят чедиахъули сари – чIумадеш, урехиагардеш ва азаддеш. Ахъ­дешличирад дунъяличи хIер­дикIути чIакнани дубурлан­тас азаддеш ва адамдеш дурхъати диъни гьанбиркахъули саби.
Дубурла шими Дагъиста белхъхIебелхъуси бутIа саби. Ца­цадехIти шими ца гIя­жаиб­дешличил лусентазир, дубуртала бяхIяназир делши сари. Гьа­рил ши нушала Дубуртар Ул­кала давла саби. Амма, сепай­да ил давла гьачамличиб-гьа­чам мискинбирули саби. Гъай дацI­кадулхъути шимачила сари.
Дубуртала шими дацIка­дулхъ­ни культуралашалси ва тарихлашалси мусибат­ли­зи хал­­бирулра. Илгъуна анцI­­букь­­личил дарх урхIагарти са­ни­­­гIятуни, дурхъати гIя­датуни, тик­рархIедирути гIям­рула бетуцуни, наслубала барх­басуни детихъули сари.
Ши – дурхъати гIядатунала аслу-мина саби, сунезибси гьа­рил къаркъали кьамла тарихличила балуси. Жагьилти шагьуртази арбашухIели, наслуби дархдирхъуси гьимир къябудули саби. АхIерси ванзаличил бархбас къябберднила ли­шантани – лайкадакIибти юртани, дукьдуунти мижитуни, кьарли дакIибти дукьби уркIи кьакьабикIахъули саби.
Адамти шагьуртази гечбирнила мягIни нуни ункъли иргъулра, сенахIенну нура чумал дус риублира шилизирад шагьарлизир хIеррирули. Яшавбарес, гIямрула шуртIри гIяхI­ду­хъахъес ибси мурадли­чил сарра нура нуван цар­хIил­тира дура ардашути. Ил­­кьяйдали дуб-дубли дацI­ка­дулхъули сари шими. Шилизи рякьи, къунз­ру­хъасли, ур­кIи кьакьадешли бурцули би­рар, итцадра гIямру рурхъуси дила ХIурхъила ши ишгъуна даражаличи бикилигу или. Дусличи-дус школабазиб дурхIни камбикIули саби. Дила шицун ахIен, Дагъиста гIяхIцад шими илгъуна даражаличир сари. Шагьуртазибра адамти кабурцули ахIен, машинаби, мягIниагарти дуцIъала дахъал сари. Ишгъуна тяхIяр бахъхIи калес асухIебирар, адамти чула аслу-минала мер-мусаличи чарбулхъуси заманара лябкьян или гьанбиркули саби. ИлхIели багьла-багьлали шими «ми­цIирдирар», кьакьурби дурхI­нала дукелцIили дирцIур, унхъри-хъуми сагасадирар.
Дубуртала кьяркьти шуртI­ра­зиб даршдусмадли цалабикибси халкьла культурала код бетахъахъес асухIе­бир­­­ни­личи пик­ри­бу­хъес че­­бир­кур адамтас.

ПатIимат Мирзаева