Ассаламу гIялайкум, ахIерси «Замана»!
105 дус – ил халаси замана саби, гIямру пикридаралли; халасира ахIен, дусмала дуцI пикрибаралли. Ташмишдеш агарли, азир дус гIурра дурхIнала дурхIнас, наслулис гIякьлу-дагьри дихули, манпагIятси къуллукъличиб бируд.
Дирхаирая, хIурматла узи-урши, илкьяйда бетра бетарар, сена­хIен­ну газета, журнал, жуз дубкIути ахIен, тарихлизир кавлути сари.
Дахъ гIяхIил мяштIмадирудая ишхIелла Интернетличи, компьютерличи, телевизорличи, телефонничи. Илди заманала сагадешуни сари, ашкарливан, дарсра дикIар, гьатIира сагатани дехIсурра диру.
АхIерси «Замана»! Лебри хIу бегI гьалаб «Дарган» ибси уличил гIяжам белкIли дурабулхъули. ГIур «Колхозла байрахъ», «Ленинна байрахъ» бетаурри. Мурталра хIу даргантас марли калади. ХIуни абикьурти мухбиртала, писательтала, поэтунала, гIялимтала гьанна сияхI касес гьамадли ахIен. Илди чихъали сабрил, нуни хIебураслира, лебтанилра балуси саби.
ХIебиалли, ца-чумал гъай набчила дурис.
Дила цаибси биштIаси макьала «Шин агарли» бикIуси 1972 ибил дуслизиб дурабухъунсири ва итхIели «Ленинна байрахъ»-ли хIябал къурушла гонорар бархьибсири.
Агь, ит манзил илди дахъал арц сарри! Чум кино чедаира, хIялива ва кампетуни асира, набчил барх бучIути юлдашуни ихтилатличи жибарира…
Цаибил очерк «Чугурла макьамти» 1977 ибил дуслизиб дурабухъун. Газетала бекI редакторла заместитель И.ХIясановли къулайбарили, лайикьти куц-кабизличи бикахъили. ИтхIели ну ДГУ-ла студент сайри, кайсуси стипендия 45 къуруш сабри. Гьу, иличи че 50 къурушла гонорарра баахъиб газетали. Студентунала гIямру чедаибтани ил сегъуна напакьа сабрил гIяхIил бала…
Цаибси «Неш» бикIуси хабарли дунъяла шала тяп «Ленинна байрахъ»-ла гIяхIдешличибли чебаиб. Газетализиб бузути И. ХIясановли, А. Гъазини, И. ХIусейновли, Р. Адамадзиевли, ГI.МуртазагIялиевли дурибти ванати дугьбани литературализи мурхьикахъес уркIичевварира, илдани гьарли-марли прозализи ахъахъес кумекла някъ гьабатурли бетаур. Чула бунагь-хатIа урдуцарти! ЧевяхIсини илдас Гьалжанализи гьуни гьаргбараб!
Духули пикриикIуси ахIмакь адамли сай виштIахIели касибти яхI-ламус, гъайлис мардеш, гъабзадеш, узидеш, сай-алатачи уркIецIи-ряхIму, дахъал гIямру деркIили, ухънаваибхIелира хIердиру, сунечил дарх ахиратлизира арху.
ИшхIелла нушала рухIла гьалмагъ «Замана»-ра наб илгъуна багьадурличил цугбуцес дигулра. Сен дикIадалли, гьаргдарая дусмадли дурабулхъуси газетала бяхIяни: валлагьрагу, сезаманалра илини дяхI дарсхIедариб, адамтас марси къуллукъличиб калун, хIятта хIукумат барсбиуб биалра, хIятта адамтала дагьрилизир дахъал дарсдешуни детаур диалра.
Ил шайчиб мекелли халаси кьадри лебри газетала бекI редактортала, илаб бузути мухбиртала, шимала лугIилашал бахъал гIядатла селькортала.
АхIерти гьалмагъуни!
Гьанна сеналра Интернетли нуша ясирдуцилра, илини лебил дунъяла улкнала сагати хабурти телефоннизирад нушачи диахъули сари. Диахъулира нуша даргантала гьарахъти шими-махьурбала хабурти, вай-гIяхI, гьар бархIилати баркь-бац? Валлагьрагу, диахъули ахIен! Я даахъес хIебирар! Сагати хабурти дучес чи аркьяна СирхIя-Даргази, Ахъуша-Даргази, Лаваша, Хайдакьлизи, Сергокъалализи ва, гьайгьай, шагьуртазира? Асубирар телевизортазир лергIер халати анцIбукьуни чедаахъес, ца гIяхIдеш, «Адамти ва замана» телепередачали икьалабирнира… ГьатIи? ГIур? Агара!!!
Ил хIяракат хIербирути, хIербарес ахъри лебти чIянкIли газетаби сари. Сепайда гьатIи, гIергъиси замана илди къулбасдирути ва кайсути адамти камкабаили кьадин. Совет хIукуматла замана КIишала шилизи камли ахIи 500 «Ленинна байрахъ» дихутири. ИлхIелира жумягIла духIнар хIяйна. Гьанна нушала шилизир лерилра 10 газета хIедургар. ХIябилра рухIлашал мискинни лерра кьалли?!
Чучила белкIунси макьала белчIес, чула суратуни чедаэс набчи гьаббикIутира бирар, сенахIенну илдани газета кайсуси ахIен.
ХIурматла адамти, ласдяхъяя гIеладяхI, гIяхIла шайчидяхI!
Сецад хIейгеси биалра, нешла мез бархIиличи-бархIи мискиндирули сари, хIурматагардирули сари. Школабазир, буресра цIахли саби, 1-2 дарс сари калунти. 9-ибти классуназиб биалли – кIел жумягIли ца дарс саби! Гьар-ур жумягIла духIнар авал дарс дирутири. Аги илкьяйда калалли, нешала мез тамай дебкIесра асубирар.
Ца лехIдизирая кьакьурбазиб къаршибиркути никIа дурхIначи:
— Мама, купи мне мороженое?
— Наб чипсыби хочу!
— Ты где был вчера?
— К бабушке виркьянра…
— Ягъари, сестра, хлеб купитьбаркьагу!
— Обойдешься… КьацI агарлира потерпишь! Вот тебе иш роллтон!
— Не говори! Гьанна риркьай магазинници ца арбузра исис!
Шагьарлизив хIерируси нушала халал уршили нешла мез дагьахъес каникултачи урши-рурси шилизи бархьиб. КIел баз калун. Се бетаура? Масхара! Илди аркьухIели, «до свидание» или, арбякьун. Селрацад илдани нешла мез хIедагьур. Аммаки, ца вайличил ца гIяхIра камхIебирар бикIуливан, дила рархкья гьалар ункъли хIедалути урус мезли жагали гъайрикIес бурсикариуб…
«Замана»-ла бекI редактор, сунела гIяпабаркь, ГъазимяхIяммад Юсупов викIуливан:
— ГIяхIси биаб! ГIяхIси биаб!
Ца гIурра гьанбик. Ириъ 5-ибил класслизир нешла мезла ва литературала дурсри детаур. ХIера, кабирхьулра дурхIнас «Урхьула урчи» бикIуси халкьла сихIрула хабар. ГIергъиси дарсличи ца рурси дарс бурахъес жирирулра. ЛехIлира, ил биалли гъай хIедалусиван тIашризурли сари.
— Бура дарс! ХIукIун ункъли бучIутала къяйлизирси сарри? ХIурматла уркьуйчиб хIела суратра чебаира…
— Асубирару, И. БяхIяммадович, хабар урус мезли бурес?
ТамашахIейэс вирару?
— АсухIебирар! Нушала дарс урус мезла ахIен!
— ?
Илкьяйдара бетарули бирар…
Дурестира гьандушестира дахъал гIурра лер. Биалра, ишар гъай къантIдирулра. Умутбирхьулра, нушала республикала «Замана» газетали дарган рухI калахъес, илди наслулис хIердарахъес гIурра икьалабиру. Гьайгьай, гIяхIбухъесгу лукIути адамтала урцIакабиубси яшавра. ИншаАллагь!
ХIуша, газетала хIянчизарти, арали датабая! ЖагIялла бархIили разидарабая! ЧевяхIси Аллагьли гIердуцабая!

ДуцIарти саламтачил — хIушала Ибрагьим Ибрагьимов