Даргала пасихIкарти хъумартес хIейрар
Урунж багьудлумала
Багьа ахъси ДГУ,
Хабардерхахъур хIела
Бурибти гIялимтани.
Адамтани мурталра гьандуршули дирар студентхIелла гIямру ва цацабехIтани илди бегIлара разитазира талихIчертазира халдиру. Ил уббяхъесил далилра ахIен, сенахIенну бегIлара къугъати гIямру адамли илхIели сари дуркIути.
Амма, ДГУ-ла филологияла факультетлизир ну ручIути гехIцIали ибти дусми гьамадти дири рикIесра хIерирус. Дубурла шимазибадти дурхIнани итхIели гьаннала бучIантаниван урус мез далути ахIенри. Далули хьалли, гъайбикIес урузкIутири. Илкьяйда бетаурсири набчилра. Дахъал художественный жузи дучIнила гIяхIдешли, урус мез гIяхIил далули хьалли, дарс ункъли белчIи риаслира, доскаличи жирарибхIели преподавательла ва бахъал студентунала гьалар гъайрикIес лебгIеб къиянбулхъусири. Амма дарган мезла дурсри дири наб байрамличи шурдулхъути. Илкьяйда бурги цархIилти даргантасра.
Нешла мез ункъли далницунра ахIи, дурсри кадирхьути преподавательтира бахъ гIяхIти биригу. ЦархIилти предметуни кадирхьути преподавательтира дебали гIяхIил секIал иргъахъути ва пагьмучебтири, ну урус мезли вайтIа гъайрикIниличи хIерхIеили, илдани гIерруцниличи разилира рираси. Гьайгьай, рахъхIиагарли дарс ункъли буресра бурсикариубсири ну.
Дарган мезла дурсри кадирхьутири Мусаев МяхIяммадсягIид Мусаевичли ва Сулайбанов БяхIяммад Мусаевичли, даргала литературала дурсри – МяхIяммадов Загьир ГIялибековичли ва ГIялибеков Басир ГIямалаевичли. ДГУ-лизиб белчIуди хъараахъурхIейчирадли гIяхIцад дусми ардякьи диаллира, илдани дурути гIякьлула ва пасихIти гъай, урга-ургади писдалтути масхурти гьаннара хъумартес рирули ахIенра. Илдала дурсрачи байрамличиван дашутири даргала уршби ва рурсби. СтудентхIелла хъумхIертести анцIбукьуни дигахъис кьалли гьаннара гьандуршес:
Гьачам Загьир ГIялибековичли дарсличиб хъарбарибсири фразеологияла оборотличил дархдасунти предложениеби цаладяхъяхъес. Дарсла ахирличир дучили хIянчурби илини дарх касиб, ахтардидарес багьандан.
ГIергъисигъуна дарсличир илини илди ахъли дучIухIели, зал дукелцIилизи гIелабикибсири. Илцадра дукелцIидухъести ва тамашала предложениеби цаладяхъилри студентунани.
— ХIуша гIяхIти пикрикарти, масхарачиби ва хаслира детхIерути секIайчила пикридикIути детарудая… — бурибсири илини дукаркIули.
МяхIяммадсягIид Мусаевичла цаибил курслизиб цаибси дарс бетурхулри. Илини доскаличи сегъунарил литературала мезли дев белкIун ва гьарил студент живирули, чула лугъатличил ил белкIахъес хъарбарибсири.
Набчи ярга баибхIели, нунира ДугIахъарла лугъатличил ил белкIунра. ИлхIели хабарагарли цIудхъран Нуци Нуциев харчизур ва ахъли тIамадариб:
— Дилагъуна лугъат цархIиллара буилив? Лебталалра цадехIличи цадеш мешути сархIели, набра гьанбикибсири чинабалра цIудхъурлагъуна лугъат хIебургар или.
МяхIяммадсягIид Мусаевичлира илхIели баянбарибсири:
— ЦIудхъурлара дугIахъарлара лугъатуни мешути сари, амма дугIахъарлантала лугъатлизир цархIил цалра лугъатлизир къаршихIедиркути дугьби лерти сари. Ил багьандан ил лугъатла вакил ишар ручIули лерниличирли нушаб декIар-декIарти лугъатуни дяркъес кумек бетарар…
БяхIяммад Сулайбановичла дарсличирра нуша мезанала дунъялизир тяп вавни-ургаб мирхъи варъали бурчухIеливан, багьудлумани луцIутири. Челябкьлализиб илдала «муриси» мягIна бахъличи баахъес багьандан.
Гьайгьай, шел дусла духIнар университетлизир ручIухIелла кадиркути анцIбукьуни гьандушес гьамадли ахIен, амма итхIели ректорли узули калунси Абилов АбутIалим Абиловичли цаибил курслизир дучIес дехIдихьибси цаибил бархIи дураберкIибси собраниеличиб бурибсира хъумартеси ахIенри. Ил викIусири: «ХIушала шел дус хIули липIла манзиллизирван шалгIердулхъан».
Дурсри дехIдихьибхIели ва хаслира имтихIянтала замана ил сен илцад къунба угьусирира или гьанбиркули биригу. ИшхIели итхIелла дусмачила гьанбиркахъухIели, ил шямван вархьли уили сай или пикририкIулра. Дигеси саби, илдигъунти гIялимтала лебгIеб пайдаласи дякь даимбирути дагьричебти ва жагьилтас савлила шалдаван шалабикIути преподавательти ишхIелла манзиллизибра лебни.
БелчIудила дусми илкьяйда хъярхъли шалгIердухъун, бузерила дусмира къургъала къяйван дунъяла гьарахъси дубличи гъамдикIутиван билзуси заманара бакIили саби. Амма нуша багьудлумала анхълизир дикьурти гIякьлу-дагьрила «цIедешли» дукахъули калунти пасихIти даргала ва цархIилти миллатунала мугIяллимтачила сеннира хъумхIертехIе ва гIямрула кьячIикIуначиб илдачила чуйнара гьанбиркахъули дирехIе, къияндикибхIели яра гьав ахъбиубхIели…
ПатIимат Кьурбанова