Се заманализибра миллатла гьалабяхI арбякьундешла даража илала цIакьличил, яра мас-давла лебниличил белгибируси ахIенрину, бегI гьалабси яргализиб гIилмулизир диахъубти сархибдешуначил машгьурбиубти гIялим­тачил умцуси сабри.
АхIерти гьалмагъуни, гьаланачи бурес чебиркур, нушала газетализиб сагаси рубрика абхьес дигулра, сабира Дагъиста ва Россияла гIилмулизи халаси пай кабихьибти даргала машгьурти гIялимтас, гIилмула хIянчизартас, мугIяллимтас хасбарибси.
Илдани Дагъистайзир сагати гIил­мула школаби ва отделти акIахъуб, хIялумцI­лабала сагати бяхIчибизуни гьаргдариб, нешла мез ва тарих мяхIкамли дихIули, илди наслуличирад-наслуличи диахъули сари, сагати специалистуни руркъули саби ва гIилму гьалабяхI башахъули саби.
Даргала миллатлизиб гьар мурталра бирутири дагьриличи чекабилзути адамти, жявти замунтачибад динна гIялимтани гIярабла гIилму руркъутири, дусми аркьуцад гIилмула цархIилти кьялуби руркъути специалистунира дакIубухъун. Ил тяхIярли миллатла бухIнаб гIилму руркъути ва илизи пай кабирхьути даргала агьлу (интеллигенция) акIуб.
ИшбархIи нушала миллатла вакилти бу­зули саби Россияла гIилмуртала академиялизиб, улкала машгьурти ВУЗ-аназиб, гIилмула-хIялумцIлабала институтуназиб, пачалихъла хIукуматла органтазиб ва белчIудила учреждениебазиб. Илди лебилра ца бекIлибиубси мурадли цалабирхъули саби — гIилмулис марли кални ва чула дагьри халкьлис багаладиахъни.

Ахъай Муртазаев — регионна гIилму цахIнабяхъибси гIялим
ИшхIелла манзиллизиб гIилмула шайчирти гьаргбаркьуни агарли, гIилму бузахъес хIейрар. Илала дурабадра гIил­мулизир ди­ахъубти сархибдешунани халкьла яшавлашалти шуртIри гIяхI­дулхъахъули сари ва гIямрулизир багаладиэсти сагадешунира алкIахъули сари.
ГIялимтани чула гьуни даимбарести жагьилти специалистунира хIядурбирули саби. Лерилра гьандушибти гьунарти лерси адам сай Россияла гIилмуртала Академияла Дагъиста Федералласи хIялумцIлаби ду­ра­дуркIуси центрла (ДФИЦ РАН) директор, физикала-математикала гIилмуртала доктор, профессор ва академик Ахъай Кьурбанович Муртазаев. Дахъал дусмазир физикала гIилмулизир илини дурадуркIути хIялумцIлаби, гьаргбаркьуни, Дагъистайзир ва Россиялизирцун ахIенну, дурала улк­на­зирра машгьурдиубли сари.
Илала уличирли иш­хIели Дагъиста академиялашалси гIилму, багьуди лебтанилра иргъули сари.
Гьарил адамла гIил­му­ли­зи гьуни багьуд­лу­мачи ди­гиличил бехI­бир­хьу­си са­би.
Ахъай Кьурбано­вич­ла гIил­мулати хIян­­чурби гьаннала ман­зилла физикала гIил­­­мулис хасдарибти сари. Илала хIялумцI­ла­би, сарира гIилмула бархбаслизир маш­гьурдиубти, халаси мягI­на бухIнабуцибти ва кьад­ричерти сари.
ГIяхIцад дусмала духI­нар Ахъай Муртазаевла гIилмулашалти хIян­чурби дунъяла машгьурти гIил­­мула журналтазир дура­духъун. Илди Россия­ла ва дурала улкна­ла гIя­лим­та­ни, специалистунани чула гIил­му­ла­шалти хIя­лумцI­лабазир пайдала­ди­рули сари, илдачи хъа­рихъули саби. Ахъай Кьурбановичла бекI­деш­лиур кандидатдешла ва докторла уми сархути диссертацияби лукIули сари.
А.Кь.Муртазаевли жагьил специалистуни руркъниличи халаси пикри бяхIчииули сай. ИшбархIила манзиллизиб гIялимтала жагьилси наслу хIядурбарни чараагарси баркьудили бетарули саби.
Ахъай Муртазаев Россияла гIилмуртала ака­демияла Дагъиста Федералласи хIя­лумцI­лаби дурадуркIуси центрла директорла къуллукъличи катни — регионна гIил­му гьалабяхI башахънила чараагарси бу­тIали бетаур.
ИшбархIи ДФИЦ РАН Северный Кавказла регионти-ургаб халаси кьадрила гIил­­мула центрлира бетарули саби. Ишар гIилмула сагати бяхIчибизуни хIясибли хIя­лумцI­лаби дурадуркIули сари: физикала, ма­тематикала, химияла, тарихла, биоло­гия­ла, языкознаниела, археологияла ва цар­хIил­тира.
Илгъуна гIилмула комплекс бузахъес, са­­­нигIятлашалти черяхIти устадеш ­хIя­жат­­­ли са­ри. Ахъай Муртазаевла бекI­деш­лиу­р ДФИЦ РАН-ни пачалихъла гIилмула прог­­рам­­­мабазир, грантунала проектуназир жи­гар­черли бутIакьяндеш дирули сари. Ил тя­хIярли декIар-декIарти улкни ва хал­кьани-ур­­габси бархбас, хIялумцIлаби ду­ра­дуркI­­ни­ла шайчибси кьялира гьа­ла­бяхI ба­ша­хъули сай.
Чекайзурли узуси гIялим Россия­ла гIилмуртала академияла член-кор­рес­пондент­ли, гIур биалли академикли викI­­нилира чебаахъиб — дахъал дусмазиб илини барибси бузери гIячихъли кьиматлабарни. Илгъуна у гIялимтас бедлугуси саби, эгер илдала хIянчурбани ВатIа гIилмулис пай­да лебхули биалли.
Дагъиста ванза илдигъунти гIялим­та­чибли машгьурбирули саби ва республикала даража ахъбирули саби.
Даргала миллат гIилмулизиб бузути гIялимтачил мурталра машгьурсири. ­Ахъай Кьурбанович Муртазаевла гIямрула та­рихли биалли чебиахъули саби: адамла дагь­риличивли, бузериличи дигиличивли ва хIянчиличи чекайзниличивли гIилмула че­ряхIти ахъанайтачи ацIес имканбикIни.
Илдигъунти адамтани саби улкала дагьрила, багьудила даража кабилзахъути. Илала дурабад, Ахъай Кьурбановичгъунти гIил­мулизиб бузути вакилтани улка гьар шай­чибад гьалабяхI башахънилизиб гIил­му­ла сегъуна кьадри лебал чебиахъули са­би.  

Рабадан БяхIяммадов