РФ-ла Ярагъладарибти ЦIакьанала капитан, Лавашала районна Жангамахьилизивадси Малик Бердла у (позывной «Первенец») дявила къиянси масъала арзили гIергъи ахъли зайбухъун. Штурмовой «Шторм» отрядла штурмовая ротала командир, игитси баркьуди дураберкIни ва душмантала тыллизир сунела роталис ункъли бекIдеш дирни багьандан, Гъабзадешла орденничи ва руководствола шайзибадси Грамоталичи лайикьикиб.
Луганскла Халкьла Республикала Николаевка би­кIуси шила мер-мусаличир бургъантас, дявила къуллукъуни тамандирухIели, ахъси даражала устадеш, сабур ва гъабзадеш дакIудирес чевкъулри. Душма мер-мусаличиб дурабуркIуси чябхъинна (диверсияла)- хIялумцIантала 8 адамлизибад цалабикибси кьукьялис бекIдеш дирули, М.Берд фронтла итил шайчибси душма тыллизи дигIяй ухIнавхъун. Бургъантала гьала душма оборонала хIябкьяй агарбарес ибси мурад тIаш­батурлири.
Къалабаси гьужумличил бургъантани душма хIеруди бузахъуси пункт буциб, иларадлири душмантани сари-сарил урцути гIягIниахълуми дурхьути, чулира нушала подразделениебас дахъал къияндешуни алкIахъути. МягIничебси объект буцнила дурабад, нушала бургъантани пайдаласи баркьудира дураберкIиб – хьулчилибиубси пункт умубирухIели ясирбуцибти Россияла кIел бургъанра азадбатахъур, сабира вайнукьабани кур хъули кабатурти. Къаршикарли, гIурхIейс хIядурдарибти гIяскуртала бургъантала цIакьани пайдаладарес кьасбарниличи хIерхIеили, капитан Бердли ункъли къаршидеш дариб ва лебилра кьукья ясирбуцибтачил барх Россияла ванзаличи баахъиб.
ХIейгеси биалра, детахълуми агарлира кахIелун. Ит кьяркьси дявилизив декIли вяхъиб кьукьяла лишанчи (позывной «Кот»). Иличила илала юлдашунани даимлис хъумхIерту. Маликли душма хьулчилибиубси пунктлизиб биштIаси житала дурхIя баргиб. Ил гьанна командирла мякьлаб хIербирули саби, алхунси гIяхIгъабза ургъан гьаниркахъули «Кот» ибси у бихули саби.
Камси манзиллис бамсриихъуси жагьси ургъанничил нуша къаршидикира.
— КъантIли буралли, СВО-лизи ну укь­ниличила баян гIядатла кадровый офицерлагъуна саби. Оборонала Министерстволичил вягIда къулбасбарибсири. Нушала улкалис къияндикибхIели, бархьаначи бурасли, вахъхIи пикриикIес замана аги. СВО-лизивхIели бегI гьалаб дигулри наб оборонала Министерстволизи чарухъес ва Россияла гIяр­мия­лизиб къуллукъбарес. Ну ила вакIибсири ишдусла апрельличив.
Гьанна дила майорла у леб ва ротала командирла къуллукъуни дузахъулра. Дила позывнойличила гъайвикIалли, илини набчила гьарил секIал дурули сари. Хъалибарглизибти авалра дурхIялизивадли ну халасигъуна урши сайра. ВиштIахIейчивадли бурсиварибсира дила биштIати узбас къуллукъбирахъес.
Дявила майдайчир дирар дебали декIти анцI­бу­кьуни. ВегIла бархкьяби хIулбала гьалаб бетихъути анцIбукьуназиб вегIла баркь-бацлизирра кьяркьдешла далилти дакIудулхъули дургар. Дявила кахти анцIбукьунани сеннира асархIебарили кавлули ахIен кьалли адамла рухIличи, уркIиличи. ГIур гьатIи се декIси биэс бирара вегIла дявила гьалмагъуни улхули чебиъниличиб. Дебали декIси анцIбукь саби ил.
Нушала игитуначила нушани сеннира хъум­хIертехIе, илди даимлис нушала уркIбазиб кавлути саби. Ургъан ветаъни даимлис хIерирни саби. ВегIла адамтала уркIбазив ва нушала ахIерси ВатIа тарихлизив хIерируси сай ил игит.
ИшхIелла манзиллизир дахъал масъулти къячдилкули сари улкнала бургани даршуси гьуни чеб­би­кIили, вягIдурти дилгьниличи. Нуша дирхехIе, гъамси манзиллизир дявила анцIбукьунира тамандиубли, нушала бургъанти чедибдешличил чула гъамтачи чарбулхъниличи.
Набчи хъулиб бегIти, кIел узи ва риш­тIа­си ру­зи хIерли саби. Набчи хIерли саби илкьяй­да­ли хала дудеш, хала неш, адавзихъали, узбикьурти руз­бикьурти, гъамти…
Хъалибарг нушала халаси саби. Лебилра тухумти ва шанти гьарил дявила анцIбукь кабикниличила багьалли кьакьабикIули саби. ЦацахIели илди биргIябиргесра чевкъули саби. ИмцIаливан илдази балахъули вирус бархбас аги, Интернет къябаилри или ва цархIилти сабабти дургули вирус. Илдани наб мас­ли­гIят­бирусири СВО-лизи хIев­кья­хъес ва гьаннара набчила пик­рибикIули саби.
Къиянти анцIбукьунази викибхIели, бу­сягIятал дила биштIати узбира рузира гьан­биркули бирар наб. Даим дила бекI­ли­зиб пикри челукьули бирар, ну сеннира чарухъес хIяжатси саби ва бегIтачил барх илди бяркъличи бикахъес ва кьяшмачи тIашбатес дила халаси чебла саби или. СенахIенну нушала бегIти бухънабиули саби, гIямру ардашули сари, дурхIни халабикIули саби. Ил багьандан дила бархьаначиси чебла саби биштIати узби-рузбала гIямру гьунчидикахъни. Илди гIеббуцили, лайикьти багьудлумира касахъили, хъайчикабатурли, илдас ми­салли ветаурли, хIериэс кьаслизивра. Ил­дигъунти бяркъла бетуцуни нушази диш­тIахIейчирадли минадарибти сари, ил­дигъунти сари дубурлантала гIядатуни. Узби-рузбазивадли халасигъуна виъни – ил лергIер халати жавабкардеш сари.
БегI гьалабси яргализиб нушала чебла саби нушала хъулрази дявила бурям бухIнахIебикахъни. Илдигъунти пикрумачил ва кьасаначил нуша игитти баркьудлуми дурадуркIахъес бурсидирулра. Илгъуна бетуц нушачи нушала хала бегIтачибадли баибси саби. Гъабзадеш умули хIердарни ва игитти баркьудлуми дурадуркIни нушала бургъантала хIилизир дургъути сари.
Командир сайливан, нуни халати жавабкардеш дихути сари дила бургъантала, дявила гьалмагъунала гIямрулис. Нуша дахъ­хIи хIерси даршудешла бурхIни да­кIал­ли, гьайгьай, чедибдешра нушала би­рар. ИлхIелира ну даршуси бузерили­зи ахъес или пикриикIули ахIенра. Ну хьу­ли­кIул­ра пачалихълис урехи ахIел­кIа­хъу­ти органтазив къуллукъбирес. Гьанна бехI­­буцибси хIянчи ахирличи бикахъес хIя­жатли саби.
БусягIят нуша инженертала позицияличир сарра. ХIера, гьанна кIиэсил бархIи батареяличил цахIнар пикридикIулра секьяйда аги ункъбирахъусил. Масала, нушачи заводуназирадли дихули сари снарядуни, сарира нушала подразделениебас хасдарибти. Нушани биалли илди дарсдирахъулра ва инженертала-сапертала взводла ва БПЛ-ла ротала бузери жигарчеббиахъес багьандан. БегIлара бекIлибиубсигъуна, бургъантала гIямрулис урехи хIебиахъести тяхIурти далдурцни саби. 

«Нушани гьарил ургъан багьандан жавабкардеш дихути сари»
— Малик Маркович, камти дусмачи хIерхIеили, хIуни штурмовая роталис бекIдеш дирулри ва дебали къиянти, мягIничерти хъарбаркьуни тамандирулри. Офицер ветаэс сен кьасбарибсири?
— Ил дила уркIила жи биэсра асубирар, нуни кьалли иргъулра чили-биалра жавабкардеш дихес хIяжатли биъниличила. Улка къияндешуначи бяхIягибхIели, дусмачила пикриикIес замана хIебирар. Мурул адамлис хIукмурти кьабулдирес ва илди тамандирес хIяжатси саби. Гьайгьай, хъалибарг кьакьабикIули саби, амма ну вяркъурсира бурибси гъайлис къянахIейресли ва вегIла баркьудлумас жаваб лугесли. БегIтани хьулчи кабихьиб дила бяркълис, гIярмияли ва дявила гьалмагъунани ну тамай дебшлава­рира.
— Илкьяйда жагьси хIуни подразделение­ла устадешчебти бургъантала кьисмат ирзути хIукмурти кьабулдирес секьяйда бажардииркулри?
— БегI гьалабси яргализиб халаси мах гьанарули бирар. Амма дявилизиб урехиличила ва ташмишдешличила пикриикIес замана хIебирар. ХIуни масъулти арзес хIяжатси саби, хIечи хIербикIути адамти леб, илди хIед гIелабадли цIализи тIяхI­бу­хъесра хIядурти саби. Рахли командирли кIантIидеш чедаахъалли, лерилра се­кIал дукьдулъан. Ил багьандан урехи дигIянбарес хIяжатли саби чина-сабил мурхьдешлизи, адамти гьалабяхI бикес багьандан кьасбирес гIягIнибиркур. Дила бургъанти халакабаибти саби, илдани кьацIла бутIара бархли саби-ургаб бур­тIу­си саби. Илди бебкIала урехиласи баркьуди­личира хIер­хIеили, цахIнаб гьа­ла­бяхI башути саби.

Николаевкализир кадикибти анцIбукьуначила
— ХIуни гъабзадешла орден касибси Николаевкализиб кабикибси анцIбукьличила бурили дигахъира. Илдицад камти бургъантачил сен пикрибарибсири душмантала тыллизи дукьес?
—Гьарил жигарчебси дяви бехIбирхьуси саби гIяхIил пикриухъниличибад. Душма хIеруди бузахъуси пунктличила нушала чедетаибти баянти лерри. Иларадлири дронти дашутира. ГIядатлибиубси гьужумличил ил буцес халаси замана хIяжатбирки ва бахъла гIямру кьурбандири. Ил багьандан нуша цархIил гьунчирадли дякьунра: дигIяй 8 адамлизибадли цалабикибси кьукьяличил сарри ила даибти.
Диубцад камси замана пайдалабарили, пункт буцира. Душманти шакбикесра балкьхIеуртири. Хабарагарси анцIбукьли бетаурсири илаб ясирбуцибти нушала бургъанти баргни. Илди илаб батниличила гъайялра биэс хIебири. Се-дигара барили, илди нушала ванзаличи чарбиахъес хIяжатлири. ЧардулхъухIели къияндешуначи дяхIягибтири. Душман шакикибсири ва нушачи цIа чекьуртири. Гьаваличир дронти дакIудухъун. Амма нуша мукIурхIедакIира ва нушала бургъантачи даира.
- Ил дергълизиб хIушала декIси бетахъри бетаур – хIушала стрелок «Кот» алхун. Илаб хIушани мицIираг баргибсири, кIинайс «Кот» ибси у бихьибсири. Иличила бурили дигахъира.
- ГIе, жагьси ургъан дебали гъабзадешчевсири. Ил гьарли-марси, дирхала бихьесил сайри ва нушаб узили ветаурсири. Ил декIли вяхъибсири ва хIейгеси биалра, мицIирли илавадли арукес имканбакIибси ахIенри… Нушани дебали нушаб гъамси адам ветахъахъира. Жита биалли илаб сабри нуни баргибси. Ил урухбиубли, бяхIличи гъяжбиублири. Ил нуни касили, шалкIу дигIянбарира ва барх касес кьасбарира. Алхунси нушала юлдашла хIурматлис «Кот» ибси ура бихьира. Гьанна ил нушала лебтасалра дигуси гьайкари саби, суненира бургъанти декIти пикрумазибадли азадбалтес кумекбируси.
Дирхалара мардешра мурталра дирахъес
— Илдигъунти аги-кьяйдализир хIуша уркIиагархIедиэс багьандан сели кумекбирули? ХIушала сегъунти-биалра уркIилизир пикруми леру, чус гIеларадли хIуша дашести?
— Дирхала ва уркIила кьас агарли гIергъи дергълизиб селра барес вируси ахIен. Аллагьличи вирхни, вегIли дура­бур­кIуси баркьудиличи вирхни ва хIела мякьлабад мурталра дявила майдайчиб гьалабяхI башутачи вирхни саби бекI­ли­диубти. Дила бекIлибиубсигъуна бетуц са­би: сеннира урхIла къакъла гIела дигIян­хIеркни ва хIуни бекIдеш дирутазибадли се­налра хIуни барес хIейруси секIал тIа­лаб­хIебарни. ХIу гьалавадли вашадли, хIед гIелабадли адамтира лябкьян.

Бургъантас Маликла камти насихIятуни
— ИшхIелла манзиллизир нушала гIямрула дякьличир дахъал кьясдешуни ва хIялумцIлаби къаршидиркули сари. Амма адамла гьалабси чебла – ил декIарси ва уркIила чIумадешлизибси яхI-сабурла далил саби. ЯхI лебси адамла чIумаси уркIили душмантачибадли чедибдеш сархес ибси кьас биахъес хIяжатси саби. Гьар бархIилизир нушала улка-алавти улкнала ургар ибкьдеш, душмандешла политика, нушала халкьличи гьими-кьяс имцIадикIули сари. Нушала мурад саби миллатчидешла цIакьани агардарни. УркIилизир Аллагьла уркIецIичебдешла далилра чIумабарили, ахIерси нешла сипатра ахIерли бихIули, нушала отрядли бегI гьаларти позицияби дурцули сари.
Бархьдеш нушала саби, чедибдешра нушала бирар.

Урехи, чебла ва гьанбиркахъни
— Дявила майдайчиб хIушала бекIли­биуб­сигъуна урехи селизиба?
— Дявила баркьудилизив хатIаик­ни­лизиб ва адамти бетихъахънилизиб. Адамтала гIямру багьандан жавабкардеш дихни – бегIлара декIси мах саби.
— Дявила гьалмагъуназиб гIяхIсигъуна хасият сегъуна саби?
— Умутчебдеш ва мардеш. Къияндикиб­хIели хIед ламартдеш хIедирниличи дирхалачебдеш.
— ХIуни се иргъулри «ВатIан» ибси девлизибад?
— ВатIан — ил дила хъали, дила гъамти, ванза ва нушани гIеббурцуси кабиз саби.
— ХIела гIямрула бекIлибиубсигъуна кабиз сегъуна саби?
— Мурталра ва сегъунти-дигара аги-кьяйдализив адамли кални.

Екатерина Хмелева