ХIябилра гьандиркур дила гIямрула бурхIни, сарира къукъу-лямцIла цIаван хъярхъли шалгIердухъунти. ЧевяхIсини гIерруцили шадли гIямру деркIилра, наб хIейгуси цархIиллис хIебарира.
Школализир наб литературала дурсри дебали дигахъира, гIямрулизир дахъал жузи делчIунра, гьаннара газетаби, нушала поэтуни-писательтала белкIани дучIули рирус. 25 дус школализир литературала дурсри кадирхьули калунра. ХIянчиличирад акьурухъунхIели, жузи дучIес гьатIира гъира имцIабиуб. Даргала поэтунала жузазиб нуни хIебелчIунси цалра хIебургар. Ильяс Идзиевлара 6-7 жуз делчIира. ИшбархIира дила гьалаб леб «Зубартачи гьуцI» бикIуси жуз. Наб ил дебали дигиаур, тамашадизур жузлизирти поэмаби «ГIялзи хъяб», «Дила ХIурхъила шанти», «ХIурхъила арбягI» ва цархIилти белкIани.
Ильясла узи БяхIяммад Идзиев нуни ункъли валас, совещаниебачив къаршиирки, духути гъайла уста вири, гьала кабихьибси белкI бучIухIеливан, чевхIевхъи, саркъибти гъай дури. Тяп узичи мешуси сай Ильясра. Ильяс ХIурхъила поэзияла дудеш сай аслира, хатIахIериркус рургус. Илини сунела поэмабазиб лебил гьаб-убла гIямрула тарих чебиахъули сай.
Даргала поэзияла дудеш ГIямарла Батирайличилара гьанбуршулра. Дила хала бегIтани бурни хIясибли, ил жагали далайикIусири, иличи рурсби гIяшикьбирули, или юзбашибани хIелтусири. Батирайла назмурти-хIябкубтачил бегI гьалаб дурабухъунси жуз нуни чуйна-сабрил белчIунра. Ил жузлизиб дигайличила, гъабзадешличила темали халаси мер буцили саби. Шилизи архIя дурабуркIниличилара чебетаахъили белкIи саби, сунес се-биалра бедибти гапбирули, давлачебти кьиркьиртачи поэтли лягIнатбуршули сай. Илала жузлизи халкьла мухIлила пагьму каберхахъурли леб. Илди Сарат ГIялиевани алавчарти шимазирад дучили жузлизи цаладяхъибтири.
Ильяс Идзиевли сай левси тяхIярли назмула игит чевиахъули сай. Мисаллис гьанбушасли, Ильясли назмурти делкIун ГIямар ГIялиевичличила, Мухтар Мажидовличила, Сайгид Кьурбановличила. МяхIяммад ХIямидов сунела юлдашунази викIули уибси сай: «Хьарбаалли ну сегъунси сайрал, селра имцIахIебарили бурая». Ильясли сунела поэмабазиб машгьурбиубти дарганти ахъбурцули сай. Илди-ургаб леб поэтуни, далайчиби, бузерила зяхIматчиби, гIилмула гIялимти. Сунела верхIелра жузлизир илини убла ва гьаннала замунтазир кадикибти анцIбукьуни ункъли сипатдирули сай. Поэзия дигутани иштяхIличил дучIули сари илала белкIани. Тамаша саби, даргала поэзия гьалабяхI башахъес бузути гIялимтани назмурти-поэмабала 7 пергер жуз делкIунси авторлис гьаннара поэтла у сен хIегибсил. Даргантазиб итира камлигу жагали каргьахъурли назмурти лукIути адамти, гIялимтани илди сен гIебхIебурцути?! Газета бучIантас Ильяс Идзиевла «Зубартачи гьуцI» бикIуси жузлизирадти назмурти гьаладирхьулра:
«ГIялзи хъяб»
Агь, ГIялзи хъяб, ГIялзи хъяб,
ХIура бухънабаилри,
Чумилра пергер гъабза
ХIунира чебаири.
ТIама хIуни бакьири
ГIямарла Батирайла,
Някъ чуйнара буцири
ГIязиз Иминагайла.
Чейулра чараагар
АрхIяли валкьаурси,
Унра ГIябдуллахIяжи
ХIяж барес дуравхъунси.
Айкьурри хIуни ХIямид
Урехи хIедалуси,
Тупангла къандакълизи
Къачагъуни лукIуси.
Хабар халал ГIялибек
ХIуни сайри айкьурси,
ХIечила хабар бурес
Ленинничи ваибси.
Бикьулра нуни тIама
Тахала Мустапала,
Пайлабирули шанти
ХIунтIена маранкIила.
УркIи Арслан-Къапланна
Баркьуди гIяхIгъабзала,
Лев хIела лугIилизив
Сункъурра Шантихъала.
ХIера, Къарачла БяхIянд
Къарчигъаван кайзурси,
Депутат СССР-ла
Шантани чеввикIибси.
Чериулра СултIанат
Цайкьяшмали рашуси,
Далуйтала анхълизи
ХIеркIван рухIнарулхъуси.
ХIулбала гьалав ХIябиб
Далайла кьисла уста,
ВикIулра ну «Гьай-гIяйиб»
БацIли саб хIела ута.
Къияндешуни хIечи
ДягIван чуйнара дакIиб,
Къиянти замунтачи
УркIи мутIигIхIебакIиб.
ДяхIягар чябхъинчиби
ХIечи чуйнара бакIиб,
Талхъунтала хъямчиби
ХIела кьяшмауб бебкIиб.
Чумра лебри, ГIялзи хъяб
ГIяхIгъабза хIела урши,
Къияндикиб замана
Яракьладирул урчи.
Лебри уркIи чIумати
ХIунтIена партизанти,
ЦIуба къачагъунази
Дубурти датахъурти.
Гитлерла гъармукаби
Гьужумли бакIибхIели,
Гьанбиркур хIябдарш хIурхъан
Дергълизи аркьухIели.
ХIяяагар хIярхIуби
Михъирли тIашиули,
Душман вячIун уршбани
ХIуни абикьурнхIели.
Сархиб чедибдешуни
Хъубзарли авлахъличир,
ИмцIабирули давла
Шантала хазнализиб.
Леб хIела уршби, рурсби
ГIямрула пай касибти,
Ахъибти хIурматличил
ГIилмула ахъанайти.
ГIялзи хъяб, хIу лехIбизи
Макьамтачи даргала,
ХIед далайикIулину
МяхIяммад Улахъайла.
ХIяндеш хIела хIурматла
ХIурхъанта мяхIкамдиру,
ТIалхIятла ХIямидгъунти
Уршбира пешкешбиру.
ХIела шантас, ГIялзи хъяб
ГIилмула гIиниз сабри,
Шилтахъ чузиб агартас
Дудешра нешра сабри.
ГIялзи хъяб гумайлизиб
Жагьтала шадибгьуни,
Гьар дуги муэртазиб
Чебиулрагу нуни.
Саберхурти гъубзнала
Сабри, ГIялзи хъяб майдан,
ХIядурлира пигьала
Ахъбуцес хIу багьандан.
Рахли биалри ахъри
Рахли биалри ахъри
Ца хIукму дурайира,
ХIукуматла иршаби
Дарманагар бирира.
Рахли биалри ахъри
Улка цалабирхъира,
Сунела дазуличи
Къапура тIашдалтира.
Рахли биалри ахъри
Бахъал разибирира,
Халкьла къиян букути
Галгаван чIянкIбирира.
Рахли биалри ахъри
Сталинра алзихъира,
Ишди хIяким тайпала
Куцличи хIерикIира.
Рахли биалри ахъри
Ца хIукму дурайира,
ХIукмурти хIедузахъул
БархIехълис ухIнайира.
Хамис Мухчиева,
бузерила ветеран, ГIяймаумахьи

