Урунж багьудлумала
Багьа ахъси ДГУ,
Хабардерхахъур хIела
Бурибти гIялимтани.

Адамтани мурталра гьан­дуршули дирар сту­дент­хIелла гIямру ва цацабехIтани илди бегIлара ра­зитазира талихIчертазира хал­­диру. Ил уббяхъесил да­лилра ахIен, сенахIенну бегI­лара къугъати гIямру адамли ил­хIели сари дуркIути.
Амма, ДГУ-ла филологияла фа­куль­тетлизир ну ручIути гехIцIали ибти дусми гьамадти дири рикIесра хIе­рирус. Дубурла шимазибадти дурхIнани итхIели гьаннала бучIантаниван урус мез далути ахIенри. Далули хьалли, гъайбикIес уруз­кIутири. Илкьяйда бетаурсири набчилра. Дахъал художественный жузи дучIнила гIяхIдешли, урус мез гIяхIил далули хьалли, дарс ункъли белчIи риаслира, доскаличи жи­рарибхIели преподавательла ва ба­хъал студентунала гьалар гъай­ри­кIес лебгIеб къиянбулхъусири. Ам­ма дарган мезла дурсри дири наб байрамличи шурдулхъути. Илкьяйда бурги цархIилти даргантасра.
Нешла мез ункъли далницунра ахIи, дурсри кадирхьути преподавательтира бахъ гIяхIти биригу. ЦархIилти предметуни кадирхьути преподавательтира дебали гIяхIил секIал иргъахъути ва пагьмучебтири, ну урус мезли вайтIа гъайрикIниличи хIер­хIеили, илдани гIерруцниличи ра­зилира рираси. Гьайгьай, рахъ­хIи­агарли дарс ункъли буресра бурсикариубсири ну.
Дарган мезла дурсри кадир­хьутири Мусаев МяхIям­мад­ся­­гIид Мусаевичли ва Сулай­ба­­­нов БяхIяммад Мусаевичли, дар­­гала литературала дурсри – Мя­хIяммадов Загьир ГIяли­бе­­ковичли ва ГIялибеков Басир ГIя­ма­лаевичли. ДГУ-лизиб бел­чIу­ди хъараахъурхIейчирадли гIяхIцад дусми ардякьи диаллира, илдани дурути гIякьлула ва пасихIти гъай, урга-ургади писдалтути масхурти гьаннара хъумартес рирули ахIенра. Илдала дурсрачи байрамличиван дашутири даргала уршби ва рурсби. СтудентхIелла хъумхIертести анцIбукьуни дигахъис кьалли гьаннара гьандуршес:
Гьачам Загьир ГIяли­бе­ковичли дарсличиб хъарбарибсири фразеологияла оборотличил дархдасунти предложениеби ца­ладяхъяхъес. Дарсла ахирличир дучили хIян­чурби илини дарх касиб, ахтардидарес багьандан.
ГIергъисигъуна дарсличир илини илди ахъли дучIухIели, зал дукелцIи­лизи гIелабикибсири. Ил­цадра дукелцIи­ду­хъести ва тамашала предложениеби цаладя­хъил­ри студентунани.
— ХIуша гIяхIти пикрикарти, масхарачиби ва хаслира дет­хIе­рути секIайчила пик­ри­дикIути детарудая… — бурибсири илини дукаркIули.
МяхIяммадсягIид Мусаевичла цаибил курслизиб цаибси дарс бетурхулри. Илини доскаличи сегъунарил литературала мезли дев белкIун ва гьарил студент живирули, чула лугъатличил ил белкIахъес хъарбарибсири.
Набчи ярга баибхIели, нунира ДугIа­хъар­ла лугъатличил ил бел­кIунра. Ил­хIели хабарагарли цIудхъран Нуци Нуциев харчизур ва ахъли тIамадариб:
— Дилагъуна лугъат цар­хIил­лара буилив? Лебталалра ца­дехIличи цадеш мешути сар­хIе­ли, наб­ра гьанбикибсири чина­балра цIуд­хъурлагъуна лугъат хIебур­гар или.
МяхIяммадсягIид Мусаевичлира ил­хIе­ли баянбарибсири:
— ЦIудхъурлара дугIахъар­лара лу­гъа­туни мешути сари, амма ду­гIа­хъар­лантала лугъатлизир цар­хIил цалра лу­гъат­лизир къар­ши­хIе­дир­кути дугьби лерти сари. Ил багьандан ил лугъатла вакил ишар ручIули лерниличирли нушаб декIар-декIарти лугъатуни дяркъес кумек бетарар…
БяхIяммад Сулайбановичла дарс­­­ли­чирра нуша мезанала дунъялизир тяп вавни-ургаб мирхъи варъали бур­чу­хIеливан, багьудлумани лу­цIу­тири. Челябкьлализиб илдала «му­риси» мягIна бахъличи баахъес ба­гьандан.
Гьайгьай, шел дусла духIнар уни­­вер­си­тетлизир ручIухIелла кадиркути анцI­букьуни гьандушес гьа­мадли ахIен, амма ит­хIели ректорли узули калунси Абилов Абу­­тIа­лим Абиловичли цаибил курслизир дучIес дехIдихьибси цаибил бархIи дура­бер­­кIибси собраниеличиб бурибсира хъумартеси ахIенри. Ил ви­кIусири: «ХIушала шел дус хIули липI­ла манзиллизирван шал­гIер­дул­хъан».
Дурсри дехIдихьибхIели ва хаслира имтихIянтала замана ил сен илцад къунба угьусирира или гьанбиркули биригу. Иш­хIели итхIелла дусмачила гьан­бир­ка­хъухIели, ил шямван вархьли уили сай или пик­ри­рикIулра. Дигеси саби, илдигъунти гIялимтала лебгIеб пайдаласи дякь даимбирути дагьричебти ва жагьилтас савлила шалдаван ша­ла­би­кIути преподавательти иш­хIелла манзиллизибра лебни.
БелчIудила дусми илкьяйда хъяр­хъли шалгIердухъун, бузери­ла дус­мира къургъала къяйван дунъяла гьарахъси дубличи гъам­дикIутиван билзуси заманара бакIили саби. Ам­ма нуша ба­­гьудлумала анхъли­зир дикьурти гIякьлу-дагьрила «цIе­­дешли» ду­кахъули калунти пасихI­ти даргала ва цархIилти миллату­нала мугIяллимтачила сеннира хъум­хIер­техIе ва гIямрула кья­­чIи­кIуначиб илдачила чуйнара гьанбиркахъули дирехIе, къиян­дикибхIели яра гьав ахъбиуб­хIе­ли…

ПатIимат Кьурбанова