Жагьилтала пергер насихIятчи

«Замана» газетала гьа­рил но­мерличи хIеб­л­изир дашути чатI­­начиван хIерти, илизирти ма­кьа­лаби хIярп-хIярпли ду­чIути адамти леб­хIели, газета бал­кьа­рахъес ва гIяхIла ха­буртачил илдачи биахъес уркIила гьав ахъбирули бирар. Гьести гIям­ру­ли­чи аба­ибхIелира, рухIла давла че­бир­цIахъ­­ниличила пикри­би­кIути адамти ре­дак­циялизи гьабби­кIалли, бугIярси яни­ли­зир бер­хIила нуранани вана­дарибтиван ка­бил­­зан.
Илдигъунти шалати адамтазивад ца сай хIямшиман Муса МяхIям­ма­довра, сайра гьанна гIяхIцад дус­мазив газеталичил цIацIали вархвасунси. Иличил тянишриубси бар­хIи­личибад наб Муса МяхIям­ма­дович ди­ла мугIяллимван гьалаилзан. Или­ни мурт къаршивикалра, гIямрулис хъум­хIертести наси­хIятунала гавлагла хъар ибхьу. Гьайгьайрагу, илди на­си­хIятунала камсигъуна бутIа ка­бер­хахъурли чумра назму набра пеш­кешдариб илини. Баркалла биаб, Му­са-ази, хIела пасихIти дугьбас, на­си­хIятунас, мубаракунас, багъишлабас!
Газета бучIанти-ургабра Муса Мя­хIям­мадов хIевалути камли бургар или гьанбиркули саби. СенахIенну илини мурхьси мягIнала макьалаби дирар нушачи дурхьути. Илала макьалабала бетуцра декIар-декIарси саби, илини ха­ласи устадешличил дигалли очеркуни лукIа, дигалли назмурти, дигалли мас­хурти-марти. Гьариллизиб газета бу­чIан­ни сунес багаласи насихIятра бургу.
МяхIяммадов Муса МяхIям­мадович акIубси сай 1937 ибил дусла декабрьла 12-личив. Илала дудеш МяхIяммад Мусаев мицIираг адилкьан сайри, неш Мариям Мусаевани биалли — хъулирти хIянчира бекIдирули, дурхIнасра къуллукъбирусири. Мусала дурабад, илдала кIел-гьатIи уршира ца рурсира акIуб: ГIяли, МяхIяммад ва ХIулаймат.
Муса МяхIяммадов 1944 ибил дуслизив цаибил класслизи вякьунсири. ХIямшимала верхIел классла школа илини 1951 ибил дуслизиб таманбариб. Ил дуслизивал бел­чIу­диличи гъаргъси ил Серго­къа­лала педучилищелизи кер­хур. 1955 ибил дуслизиб гIяхI­ти кьиматуначил таманбарибсири илини педучилищера. Илала бузерила цаибти гунзри дехIдихьибтири Шукь­тила шилизибси школали­зир. М.МяхIяммадов ила бехI­бихьудла классунала му­гIяллимли узахъес вархьибсири.
Дус бикибхIели, сай гIяхIъулали гIяр­­мия­лизиб къуллукъбарес Дальний Восток­лизи — Приморский крайлизи аркьули сай. ГIярмиялизиб илини рядовойличибад бехI­бихьили офицерличи (старший лейтенант) бикайчи дявила къуллукъуни дихутири.
ГIярмиялизивад чару­хъун­хIели, ил Аме­теркI­махьила шко­­лали­зив бехI­би­хьуд­ла классунала мугIял­лимли узес­кайиб. Ил замана Муса МяхIяммадов заочно Дагъиста пачалихъла университетла филологияла факультетлизи керхурсири. ХIябал дусла гIергъи, 1961 ибил дусличивад 1964 ибил дусличи бикайчи Муса МяхIяммадов ТIантIала гехIел классла школализи чедирти классунас урус мезла дурсри кадирхьахъес вархьибсири.
Районна райкомла газетализиб илис хIянчи мас­ли­гIят­бариб. 1964 ибил дусличивад 1967 ибил дусличи би­кайчи илавра узули калун Муса МяхIяммадов. ИлхIели ТIан­тIа­ла шила вакилти, редакциялизи бакIили, тиладибариб, директорла къуллукъличи ил школализи чарухъахъес. Муса МяхIяммадов кьабулвикиб. Ва 1967 ибил дусличивад 1977 ибил дусличи бикайчи ТIан­тIала школалис бекIдеш дирули калун. Илди дусмазиб гехIел дусла школа ургабси даражала школаличи шурбатурсири.
ИлхIейс сай акIубси ва ахIерси ХIямшимала шилизиб­си школализиб урус мезла му­гIял­лимла мер акьубухъун. Ва Муса МяхIяммадов ила шу­ру­хъун. 1986 ибил дусличи бикайчи илав учительли узули ка­лун.
1987 ибил дуслизив биалли, Муса МяхIяммадовлизилра хьархIебаили, колхозла цахI­набси собраниеличив ил колхозла председательла заместительли ва правлениела членни викIибсири. Илинира кьабулагардеш хIедарили, ил къуллукъличиб 18 дус хIянчи бариб, 2004-ибил дусличи бикайчи илав узули калун. Буралли, илала бузерила цахIнабси стаж 51 дусличи абикиб.
Сунела бамсриагарси бузериличил илини ахIерси шилизиб юрт­ра тIаш­батур, гьаланачи ца дерхIла, кIи­найс – кIел дерхIла. Хъалибаргличила буралли, илала хьунул Зазай МяхIяммадова, сунела бунагь-хатIа уркадуц, дебали гIяхIси, шантала хIурмат сархибси, бузериличи чекаризурси хьунул адам сарри. Ахъушар ва ХIямшимар 50 дус медсестрали рузули калунсири.
Илдани ца рурсира (Па­тIимат. Илра дудешла дякькад аррякьи сари, филолог ретаурли), хIябал уршира (Шамил, МяхIяммад, Жамал) абикьур, гIямрула бархьси дякьличи кабизахъур. Лебталалра пергер хъалибаргуни лер. Сепайда, кьисмат кьяркьсили уббухъун, уршбазивад Жамал бикIуси ахиратла хъули хьуравиуб. Муса МяхIяммадовлис чуйнара кьисматла кьяркьти бяхъяни чекасес кьадарбиуб, сен-биалра, ил къияндешунас мутIигIхIекIили, пагьмулашал гьалавяхI вашули, ишбархIила жагьилтас насихIятчили ветаурли сай.
Буралли, Муса МяхIям­ма­довла районна ХIурматла жузлизи у белкIи леб. Илини бекIдеш дирути дусмазиб школа мурталра гьаларти мераначи дурабулхъусири, райОНО-ла ХIурматла уркьуйчи вецIал дусра-сера ил кабяхъили бири. ГIяхIцад дусмазив Муса МяхIяммадов илкьяйдали урусла литературала шайчирти мургьила медальтала хIекьлизибси комиссияла председательлира калунсири.
Илала бузери хIукуматлира чихъли кьиматлабариб, ил гIяхIцад ХIурматла Грамотабачи лайикьикиб. 2001-ибил дусличивад ил Россияла журналистунала Союзла член сай. 60 дусцадхIи илала макьалаби дурадулхъули сари газетабазир, журналтазир.
Илала бегIлара халаси давла саби, сунени бучIахъули калунти дурхI­ни, сабира някъ буцили, салам бедилицун хIебуили, мугIяллимличи хъяб­руцбашни. Илдани чула наси­хIят­чила дебали халаси хIурмат биру.
Улкала лерилра мер-мусаличиб илала бахъал юлдашуни леб. Илкьяйда биъни марбирулра, сенахIенну шалати гьанбикуначил дархдасунти илала макьалабала игитунира, зумаливан, илди бирар.
Муса МяхIяммадовлис де­бали ди­гахъу шахматуни. Ил районна кIина чемпион, ва ахIерси ХIямшимала ши­ла, варсхIейруси чемпион сай. Пагь­мучевси адам — гьар секIайзив пагьмучевсили вирар бикIаргу. Тяп илгъуна сай Муса МяхIяммадовичра.
Сунела гьести гIямруличи хIер­хIеили, ил Ахъушала район­на жа­мигIятла пала­тала член, ХIям­ши­мала шила адми­нистрацияла гьалабси миллатла масъултала шайчибси советла председатель сай. Иличибли багьесли саби илини жамигIятла гIямрулизир жигарла бу­тIа­кьяндеш дирни, хIяжатбикибхIели, къиянти масъулти арзесра бажардивиркни.
Буралли, ХIямшимабра цалра бал­буц илала бутIакьяндеш агарли бет­хIер­хар. Мурталра ил цалабикибтала гьалав гъайулхъан, уркIи-уркIиларадти ва­нати дугьбачил гьарил шадлихъ жагабиру. Лебилра шанти цаличил ца хIур­матличил ва балгундешличил хIер­би­ахъес суненира вирусигъуна къайгъи да­кIубиру.
Муса МяхIямма­дович­гъун­ти гьа­рил секIайчи чекабизурти, бу­зе­рилизиб гьабкьянаби, вегIла мер-мусаличи ва шантачи диги­чебти адамти саби нушаб мурnfлра гIибратли бетарутира. Че­вяхI­сини хIед гибти дусми чIумаси арадешличил деркIаби, хIурматла Муса-ази!

Салимат ГIялиева