Дубуртар Улкала тарих дебали давлачебси саби. Илизиб бегIлара мягIничебси мер бурцули саби нушала дубурла шиманира. Илдала лугIилизир, гьайгьайрагу, гьандушес вирар даргала шимира.
Буралли, гьарил шилизир гьаннара дархли хIялумцIлаби тамай ахирличи хIедикахъибти, амма тарихлашал ва культуралашал дебали мягIничерти мер-муса лер. Илдала черкад ахтардлуми дурадуркIалли, гIялимтас гьархIели сагати дигIяндешуни гьаргдирули дирар. Тарихла дурхъати объектуни лерти шими сарливан, гьандушес вирар Кьара-Кьурейш, Кубачи, ИцIари, ХIямшима, Нахки, МикIхIи ва гIуррара дахъал цархIилтира. Илдазирад дахъалгъунтази дурабад бакIибти гIяхIлира бархли башули бирар, машгьурти шимала тарихличил ва культураличил тянишбиэс. Илдазир лерти жявхIелла къуббабани, гIинкъурбани, мижитунани, цIелдубани, цацадехIти юртанала луцрани нушала Дубуртар Улкала тарихла мякьи дебали мурхьти диъниличила бурули саби. Ил секIайчи тамашабирули бирар тарих руркъути гIялимтира бархли.
ЖявхIейчирад нушачи даибти дахъалгъунти объектуни эскидиубти аги-хIяйчир сари. Ил багьандан нушаб чебиркур тарихлашал дурхъати мер-мусаличи хIеруди бирес, дируси тяхIярли къулайдирес, чеалкIуси наслулисра илди мяхIкамдирес. Илданигу жагIялла бархIи нушала хала бегIтала гIямруличила, бекIахъудиличила, дурхъати гIядатуначила, культураличила буруси.
Даргала гьарил ши касагу, илала сунечицун хасси, урхIмешули ахIенси тарих леб. Гьайгьайрагу, илис хьулчи кабирхьули саби халкьлира. Замана аркьукад, нушала хала бегIтала гIямруличила сецад имцIали баянти далахIелра, илдала гьунартачи ва гъабзадешличи пахрула хIяланицун сари алкIути. ХIебиалли, даширая, нушара ил давлачебси тарих ахIерабарес дузехIену.
Салимат ГIялиева

