«Дургъби» ибси дев хабуртазибцун бикьули калабая!

Улкала тарихла бяхIяни садирхъухIели, мекелли пашманти ва дахъал шишимти духIнадуцибти бурхIни, дугьби ва анцIбукьуни къаршидиркули дирар. ХIера, илгъуна пашмандеш ва децI духIнадуцибсили бетарули саби — Афганистан ибси 10 хIярплизибад цалабикибси девра. Ил дев бакьибхIели, цацабехIти нешанала, узби-рузбала ва дудешунала уркIби зимдулхъули сари.
10 дусла бархIи-дугила духIнар Россияла гIярмицунани илар дяхIяурти къиян-жапаличила нушани хъумхIертехIе. 1989 ибил дусла февральла 15-личир Россияла гIяскурти Афганистайзирад дураибти сарри. Гьанна биалли,37 дус ардякьи сари, амма ил дергъ нушала улкалис хIерзибси мисалван кавлули саби. Аслу-минализи хIердизахIелли, дергъ агарси манзил дунъяличиб биъхIебиуб бургар или гьанбикеслигу. ИшбархIира нушала улка дебали ибкьти аги-кьяйдализиб саби. Дубурла чIакнигъунти азаддеш дигути, урехиагарти гъубзни ВатIайс къарауйчиб саби. Амма Афганистайзиб кабикибси дергъ нушачи севан къячбикибсири? — ибси суай бахълис паргъатдеш лугули ахIен.
Гьаннала цацабехIти жагьилтачи лехIирхъухIели, итхIелла гIярмицуни Афганистан багьандан бургъес гIягIнили ахIенри ибси пикри бикьулра. ХIед Афганистайзи укьес дигив или хьарбиуси леврив гьатIи итхIели?…
Уршби дергълизи арбукибхIели сабригу бахъалгъунти бегIтани ил анцIбукьличила балуси. Дубурла мер-мусаличиб халабаибти, гьав ахъти, чIумати уркIбала бегIти чумра гъабзала жан гъумла авлахъуначир къябдердиб. Нуша лебтанилра балуливан, 18 дус биубмад, уршби гIярмиялизи арбикутири. ВатIа гьалабси чебла ахъни — илдас бекIлибиубсили бетарулри. Илгъуна аги сабри Афганистайзи арбукибти гIярмицуналара. Илабти адамти кабушес, илдачи чябхъинти дурадуркIес ахIенри нушала гIярмицунала мурад. Кьисматла кьяркьти шуртIри ахъили, хъули чарбухъес сабри илдас дигуси. Дергъла цIализир бархIи-дуги дуркIуси уршила нешла ва рузила уркIила хIял чилилра хIебала ва багьес кьадармабиаб.
Арбякьунси дуслизиб Афганиста дургъбала бутIакьянчичил ихтилатбарибхIели, илини дурибти дугьби гьаннара бекIлизир лерал. «ГIядатли бетаурливан, гIярмиялизиб къуллукъбарахъес ну живарибсири. Дявила комиссариатлизирад нуша жура-журала мераначи дархьибтири. Вертолетличир арцурли аркьухIели ва хасси мерличи детаибхIели, иш Кандагар шагьар саби или нушази бурибсири», — викIи ил. ХIера, илкьяйдали бахъалгъунти жагьилти дургъбази бархьибтири. ГIямрула бегIлара кьяркьти дусмачила бурухIелира, илдала уркIи кIантIибикIули ахIен. Илцадра гъабзадеш лерти мурул адамти саби илди. Ил дергълизиб игитдешличил алхунти жагьилтачила нушани хъумхIертехIе. Хъули чарбухъунтасра чIумаси арадешличил, умуси закла удир 100 дусла гIямру деркIес кьадарбиаб. Гьанна Украинала мер-мусаличиб бетурхуси дявила хасси балбуцла бутIакьянчибира арали хъули чарбухъаб. Дунъяличиб даршудеш калаб! «Дургъби» ибси дев хабуртазибцун бикьули калабая!

ПатIимат Шахова