Дагъиста гIилмула челябкьла алкIахъуси
Се заманализибра миллатла гьалабяхI арбякьундешла даража илала цIакьличил, яра мас-давла лебниличил белгибируси ахIенрину, бегI гьалабси яргализиб гIилмулизир диахъубти сархибдешуначил машгьурбиубти гIялимтачил умцуси сабри.
АхIерти гьалмагъуни, гьаланачи бурес чебиркур, нушала газетализиб сагаси рубрика абхьес дигулра, сабира Дагъиста ва Россияла гIилмулизи халаси пай кабихьибти даргала машгьурти гIялимтас, гIилмула хIянчизартас, мугIяллимтас хасбарибси.
Илдани Дагъистайзир сагати гIилмула школаби ва отделти акIахъуб, хIялумцIлабала сагати бяхIчибизуни гьаргдариб, нешла мез ва тарих мяхIкамли дихIули, илди наслуличирад-наслуличи диахъули сари, сагати специалистуни руркъули саби ва гIилму гьалабяхI башахъули саби.
Даргала миллатлизиб гьар мурталра бирутири дагьриличи чекабилзути адамти, жявти замунтачибад динна гIялимтани гIярабла гIилму руркъутири, дусми аркьуцад гIилмула цархIилти кьялуби руркъути специалистунира дакIубухъун. Ил тяхIярли миллатла бухIнаб гIилму руркъути ва илизи пай кабирхьути даргала агьлу (интеллигенция) акIуб.
ИшбархIи нушала миллатла вакилти бузули саби Россияла гIилмуртала академиялизиб, улкала машгьурти ВУЗ-аназиб, гIилмула-хIялумцIлабала институтуназиб, пачалихъла хIукуматла органтазиб ва белчIудила учреждениебазиб. Илди лебилра ца бекIлибиубси мурадли цалабирхъули саби — гIилмулис марли кални ва чула дагьри халкьлис багаладиахъни.
Ахъай Муртазаев — регионна гIилму цахIнабяхъибси гIялим
ИшхIелла манзиллизиб гIилмула шайчирти гьаргбаркьуни агарли, гIилму бузахъес хIейрар. Илала дурабадра гIилмулизир диахъубти сархибдешунани халкьла яшавлашалти шуртIри гIяхIдулхъахъули сари ва гIямрулизир багаладиэсти сагадешунира алкIахъули сари.
ГIялимтани чула гьуни даимбарести жагьилти специалистунира хIядурбирули саби. Лерилра гьандушибти гьунарти лерси адам сай Россияла гIилмуртала Академияла Дагъиста Федералласи хIялумцIлаби дурадуркIуси центрла (ДФИЦ РАН) директор, физикала-математикала гIилмуртала доктор, профессор ва академик Ахъай Кьурбанович Муртазаев. Дахъал дусмазир физикала гIилмулизир илини дурадуркIути хIялумцIлаби, гьаргбаркьуни, Дагъистайзир ва Россиялизирцун ахIенну, дурала улкназирра машгьурдиубли сари.
Илала уличирли ишхIели Дагъиста академиялашалси гIилму, багьуди лебтанилра иргъули сари.
Гьарил адамла гIилмулизи гьуни багьудлумачи дигиличил бехIбирхьуси саби.
Ахъай Кьурбановичла гIилмулати хIянчурби гьаннала манзилла физикала гIилмулис хасдарибти сари. Илала хIялумцIлаби, сарира гIилмула бархбаслизир машгьурдиубти, халаси мягIна бухIнабуцибти ва кьадричерти сари.
ГIяхIцад дусмала духIнар Ахъай Муртазаевла гIилмулашалти хIянчурби дунъяла машгьурти гIилмула журналтазир дурадухъун. Илди Россияла ва дурала улкнала гIялимтани, специалистунани чула гIилмулашалти хIялумцIлабазир пайдаладирули сари, илдачи хъарихъули саби. Ахъай Кьурбановичла бекIдешлиур кандидатдешла ва докторла уми сархути диссертацияби лукIули сари.
А.Кь.Муртазаевли жагьил специалистуни руркъниличи халаси пикри бяхIчииули сай. ИшбархIила манзиллизиб гIялимтала жагьилси наслу хIядурбарни чараагарси баркьудили бетарули саби.
Ахъай Муртазаев Россияла гIилмуртала академияла Дагъиста Федералласи хIялумцIлаби дурадуркIуси центрла директорла къуллукъличи катни — регионна гIилму гьалабяхI башахънила чараагарси бутIали бетаур.
ИшбархIи ДФИЦ РАН Северный Кавказла регионти-ургаб халаси кьадрила гIилмула центрлира бетарули саби. Ишар гIилмула сагати бяхIчибизуни хIясибли хIялумцIлаби дурадуркIули сари: физикала, математикала, химияла, тарихла, биологияла, языкознаниела, археологияла ва цархIилтира.
Илгъуна гIилмула комплекс бузахъес, санигIятлашалти черяхIти устадеш хIяжатли сари. Ахъай Муртазаевла бекIдешлиур ДФИЦ РАН-ни пачалихъла гIилмула программабазир, грантунала проектуназир жигарчерли бутIакьяндеш дирули сари. Ил тяхIярли декIар-декIарти улкни ва халкьани-ургабси бархбас, хIялумцIлаби дурадуркIнила шайчибси кьялира гьалабяхI башахъули сай.
Чекайзурли узуси гIялим Россияла гIилмуртала академияла член-корреспондентли, гIур биалли академикли викIнилира чебаахъиб — дахъал дусмазиб илини барибси бузери гIячихъли кьиматлабарни. Илгъуна у гIялимтас бедлугуси саби, эгер илдала хIянчурбани ВатIа гIилмулис пайда лебхули биалли.
Дагъиста ванза илдигъунти гIялимтачибли машгьурбирули саби ва республикала даража ахъбирули саби.
Даргала миллат гIилмулизиб бузути гIялимтачил мурталра машгьурсири. Ахъай Кьурбанович Муртазаевла гIямрула тарихли биалли чебиахъули саби: адамла дагьриличивли, бузериличи дигиличивли ва хIянчиличи чекайзниличивли гIилмула черяхIти ахъанайтачи ацIес имканбикIни.
Илдигъунти адамтани саби улкала дагьрила, багьудила даража кабилзахъути. Илала дурабад, Ахъай Кьурбановичгъунти гIилмулизиб бузути вакилтани улка гьар шайчибад гьалабяхI башахънилизиб гIилмула сегъуна кьадри лебал чебиахъули саби.